مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

راهبردهای توسعه اقتصادی روستاهای درقلمرو کوچ نشینان شهرستان ماسال با تأکید بر تنوع بخشی به فعالیت ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری جغرافیاو برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 استادگروه جغرافیا, واحد رشت, دانشگاه آزاد اسلامی , رشت , ایران
3 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
4 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
چکیده
مقدمه: روستا واقتصاد روستایی از بدو پیدایش تاکنون قرابت زیادی با کشاورزی و زیربخش­های آن به ویژه زراعت و باغداری داشته است. تا جایی که این نزدیکی را در تعاریف ارائه شده از روستا نیز می­توان شاهد بود. شکل گیری چنین ساختار اقتصادی ویژگی­های فراوانی دارد و مهمترین آنها عدم تنوع در زمینه­های شغلی و محدودیت منابع درآمدی به کشاورزی و زیربخش­های آن است.
هدف: در این پژوهش به بررسی این مساله و ارائه راهبردهای توسعه اقتصادی روستایی با تأکید بر تنوع­بخشی به فعالیت­ها در روستاهای شهرستان ماسال پرداخته شده است.
روش­شناسی: به منظور دستیابی به اطلاعات موردنیاز، از روش­های پیمایشی و اسنادی بهره گرفته شد. داده­های بدست آمده با استفاده از مدل SWOT مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. جامعه آماری تحقیق نیز 68 نفر از دهیاران و کارشناسان دستگاه­های اقتصادی نواحی روستایی شهرستان ماسال می­باشند که حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعیین گردید.
قلمرو جغرافیایی: محدوده مطالعاتی این پژوهش نواحی روستایی شهرستان ماسال واقع در استان گیلان می­باشد.
یافته‌ها و بحث: یافته­های پژوهش نشان داد که در بین نقاط قوت شاخص‌ (وجود زمینه­های متعدد جهت جذب توریسم) با رتبه میانگین 20.09، دارای بیشترین اهمیت، در بین 32 نقطه ضعف مطرح شده شاخص‌ (خرد شدن اراضی کشاورزی)  با رتبه میانگین 25.91، دارای بیشترین اهمیت، در بین 12 نقطه فرصت مطرح شده شاخص‌ (وجود ظرفیت‌های محیطی و استعدادهای بالقوه برای توسعه جامعه روستایی و عشایری) با رتبه میانگین 8.51، دارای بیشترین اهمیت و در بین 12 نقطه تهدید مطرح شده شاخص‌ (ضعف منابع مالی فنی اجرایی مدیریتی و نیروی انسانی در روستاها به ویژه در روزهای متوسط و کوچک)  با رتبه میانگین 10.37، دارای بیشترین اهمیت می­باشد.
نتیجه­ گیری: نتایج پژوهش نشان داد که اگر مدیران و دست­اندرکاران توسعه اقتصاد روستایی در شهرستان ماسال بخواهند حرکتی به سوی توسعه تنوع فعالیت­های اقتصادی در نواحی روستایی این شهرستان را آغاز کنند، پیاده­سازی استراتژی­های گروه WO یا همان استراتژی­های تغییر جهت(یا محافظه کارانه)، باید در اولویت قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ازکیا، مصطفی و ایمانی ، علی، (1394)، توسعه پایدار روستایی، چاپ سوم، انتشارات اطلاعات؛
الیاسی، حمید، (1391)، واقعیات توسعه نیافتگی، چاپ سوم، تهران، شرکت سهامی انتشار؛
تصدیقی، بهروز، (1392)، توسعه پایدار مبانی فسلفی و تحلیل آن از دیدگاه اکولوژیست ها و اکونومیست ها، دفتر بررسی های اقتصادی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی؛
حسام، مهدی و باغبانی، حمیدرضا، (1398)، سنجش نگرش روستاییان نسبت به تحقق گردشگری روستایی جامعه محور مورد مطالعه: دهستان گوراب پس.شهرستان فومن ، استان گیلان، پژوهش های انسانی، دوره9، شماره 2، صص 87-72؛
فروزانی ، معصومه و کشاورزی، مرضیه، (1390)، اقتصاد غیرزراعی رهیافتی نوین در توسعه پایدار روستایی، نخستین هماش ملی توسعه پایدار روستایی ، دانشگاه رازی، کرمانشاه؛
لولاآور، سیده نیلوفر؛ نیک نامی، مهرداد و فرج الله حسینی، (1390) ، متنوع سازی اقتصاد روستا، رویکردی برای توسعه روستایی (با تاکیدی بر گردشگری روستایی)، همایش ملی توسعه اقتصاد کشاورزی با رویکرد عزم ملی و مدیریت جهادی، ،تبریز؛
محمودی، سمیرا، (1399)، زمینه یابی و ارائه الگوی پیشنهادی متنوع سازی فعالیت های اقتصادی مناطق روستایی استان گیلان، جغرافیا و آمایش شهری منطقه ای، شماره 29، صص 158-127؛
مسلمی، عبدالرضا، (1395)، توسعه پایدار روستایی با تاکید بر سیستم انسان و محیط؛ ماهنامه جهاد، شماره 27، صص 56-36؛
مطیعی لنگرودی، سید حسن، ریاحی،وحید، جلالیان، ،حمید، احمدی، افسانه،(1399)، تحلیل عوامل مؤثر بر متنوع‌سازی فعالیت‌های اقتصادی از دیدگاه روستاییان (مطالعة موردی: روستاهای شهرستان سقز)،  پژوهش های جغرافیای انسانی دوره 51 ، شماره 1 (پیاپی 107)، صص263-249؛
منافی آذر؛ رضا ، شیخی و کوهسار، سمیه،(1391)،ارزیابی سیاست متنوع سازی اقتصاد روستایی با تأکید بر مشاغل غیرکشاورزی (مطالعه موردی دهستان سلطانعلی شهرستان گنبد کاووس)،همایش ملی توسعه روستایی،رشت؛
هاشمی، سید سعید؛ مهرابی ، علی اکبر، ایمنی، سیاوش و نجاحی، اکبر،(1390) ، توسعه روستایی با تاکید بر اشتغال و کارآفرینی: مطالعه موردی دهستان شباب در استان ایلام، فصلنامه روستا و توسعه، سال 14، شماره 1، صص 58-35؛
Abimbola A. O. and Oluwakemi. A, 2016,Livelihood diversification and welfare of rural households in Ondo State, Nigeria , Journal of Development and Agricultural Economics, Vol. 5(12), pp. 482-489
Démurger .S, Fournier. M, Weiyong .Y. 2019,Rural households’decisions towards income diversification: Evidence from a township in northern China. China Economic Review, Elsevier,  21 (S1), pp.S32-S44. ffhalshs-00550457f
Dulfo, E(2012), Schooling and Labor Market Consequences of School Const rucation in Indinesia : Evidence from an Unusual Policy Experiment, American Economic Review.
Fanni, Z., (2012), Introduction on: Development, Globalization and Sustainability, National
Mc Cauley, B : Arnold ,H .&Koziol ,M(2015)Rethinking Demand-Driven Development in Rural Peru, Journal of Borderlands Studies, Vol(1),
Meijerink.G,2017,The Role of Agriculture in Development:Focusing on linkages beyond Agriculture Strategy &Policy Brief, new DelHi-india
Rig. J. 2012, Tracking the poor: the making of wealth and poverty in Thailand, journal of social Economics
 WouterseJ. F& Taylor.E,2019,Migration and Income Diversification:: Evidence from Burkina