مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

آموزش ریاضی در بستر زندگی کوچ‌نشینی: روایت تجربه زیسته یک معلم عشایری در ایلات قشقایی و شاهسون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه آموزش ریاضی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
10.22034/jsnap.2026.593690.1148
چکیده
مقدمه: آموزش ریاضیات در مدارس عشایری، به دلیل ویژگی‌های فرهنگی، جغرافیایی، کلاس‌های چندپایه و محدودیت امکانات آموزشی، با چالش‌ها و فرصت‌های منحصربه‌فردی همراه است. شناخت تجربه‌های زیسته معلمان این مدارس می‌تواند به شناسایی راهبردهای اثربخش تدریس و ارتقای کیفیت آموزش ریاضیات در محیط‌های آموزشی متنوع کمک کند
هدف پژوهش: پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل تجربه‌های زیسته یک معلم عشایری در آموزش ریاضیات طی سی سال خدمت آموزشی انجام شد.
روش شناسی تحقیق: این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس روش روایت‌پژوهی کلاندینین و کانلی انجام شد. داده‌ها از طریق روایت‌ها و خاطرات آموزشی معلم گردآوری و با استفاده از مراحل تحلیل روایت شامل خوانش مکرر، کدگذاری، استخراج مضامین، تفسیر و بازسازی روایت‌ها تحلیل شدند.
قلمروجغرافیایی پژوهش: آموزش عشایر در سراسر ایران از یک سبک و روش پیروی می‌کند ولی در این مطالعه، معلمی که تجارب زیسته را بیان کرده است در میان ایلات قشقایی و شاهسون تدریس داشته است.
یافته ها و بحث: یافته‌ها نشان داد که تجربه‌های معلم در قالب مضامینی مانند آموزش مبتنی بر زندگی واقعی، استفاده خلاقانه از محیط طبیعی و چادرهای عشایری در آموزش مفاهیم هندسی، یادگیری از طریق همسالان، ایفای نقش، بهره‌گیری از ظرفیت کلاس‌های چندپایه، آموزش فعال و حل مسئله، و خلاقیت در شرایط کمبود امکانات قابل تبیین است. همچنین، پیوند دادن مفاهیم انتزاعی ریاضی با تجربه‌های روزمره دانش‌آموزان موجب افزایش مشارکت، درک مفهومی، ماندگاری یادگیری و علاقه‌مندی آنان به ریاضیات شد.
نتایج : نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری از تجربه‌های موفق معلمان عشایری و توجه به بافت فرهنگی و محیطی می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش ریاضیات کمک کند. ازاین‌رو، استفاده از این تجربه‌ها در برنامه‌های تربیت معلم، بازنگری برنامه‌های درسی و طراحی الگوهای آموزش ریاضی متناسب با زمینه‌های فرهنگی و محیطی پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات