چکیده
مقدمه: امروزه سرمایه انسانی یکی از مهم ترین عناصر در فرایند توسعه و محور توسعه شناخته می شود. بنابراین، توسعه اقتصادی پایدار آحاد جامعه ساکن در ایران یکی از اهداف اساسی در برنامه های توسعه بعد از انقلاب اسلامی محسوب می شود.
هدف پژوهش: در تحقیق حاضر به شناخت وضعیت توسعه اقتصادی و در ادامه عوامل اقتصادی- اجتماعی مؤثر بر توسعه اقتصادی خانوارهای عشایری استان خوزستان پرداخته است.
روش ‌شناسی تحقیق: تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی و از نظر ابزار مبتنی بر پرسشنامه و داده های مستند اداری است. جامعه آماری تحقیق حاضر خانوارهای عشایری واقع در استان خوزستان می باشد. استان خوزستان در پایان برنامه ششم توسعه طبق سرشماری عشایر کوچنده مرکز آمار ایران، دارای 170499 نفر جمعیت عشایری در قالب 33104 خانوار بوده است تا پایان برنامه ششم توسعه 12230 خانوار عشایری در قالب برنامه های متعدد پنج ساله توسعه اقتصادی، اجتماعی کشور، ساماندهی و اسکان یافته اند. برای پژوهش فعلی با استفاده از فرمول کوکران تعداد نمونه لازم جهت تکمیل پرسشنامه 520 بدست آمد. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و میدانی ( ابزار پرسشنامه) و همچنین اسناد اداری و بالا دستی بوده است، جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی و برای محاسبه میزان توسعه اقتصادی از مدل رگرسیون لجستیک استفاده شده است.
قلمرو جغرافیایی پژوهش: محدوده مورد مطالعاتی عشایر محدوده زاگرس در شمال استان خوزستان می باشد.
یافته ‌ها و بحث: نتایج نشان داده که متغیرهای درآمد پایدار، استفاده از سوخت فسیلی همراه با رعایت ملاحظات زیست‌محیطی، برخورداری از خدمات بهداشت و درمان، مسکن با دوام، راه‌های ارتباطی مناسب و دسترسی به آب آشامیدنی سالم، اثر مثبت و معناداری بر توسعه اقتصادی خانوارهای عشایری دارند. در میان این متغیرها، درآمد پایدار با ضریب (β=0.78) و نسبت شانس (OR=2.18) بیشترین تأثیر را بر احتمال قرار گرفتن خانوارها در سطوح بالاتر توسعه اقتصادی داشته است.
نتایج: مدل لاجیت ترتیبی نشان می‌دهد که توسعه اقتصادی خانوارهای عشایری تحت تأثیر هم‌زمان عوامل زیرساختی، خدماتی و اقتصادی قرار دارد. مقدار شاخص McFadden Pseudo R² برابر با 32/0 بیانگر برازش مناسب و قدرت تبیین قابل قبول مدل است. بر این اساس، بهبود زیرساخت‌های فیزیکی، توسعه خدمات عمومی و تقویت منابع درآمدی پایدار می‌توانند نقش مؤثری در ارتقای توسعه اقتصادی خانوارهای عشایری استان خوزستان ایفا کنند.