زمینه و هدف: هوشمندسازی گردشگری به‌عنوان یکی از ارکان تحول دیجیتال، نقشی کلیدی در دستیابی به توسعه‌ی پایدار ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی کارکرد هوشمندسازی گردشگری در توسعه‌ی پایدار گردشگری روستایی و عشایری، با تأکید بر سه منطقه‌ی شاخص گردشگری استان مازندران (دریاچه چورت، چشمه‌های باداب‌سورت و سد سلیمان‌تنگه) انجام شده است.

روش‌شناسی: پژوهش از نوع کاربردی و به روش توصیفی همبستگی انجام شد. جامعه‌ی آماری شامل گردشگران داخل و خارج استان بود که با نمونه‌گیری هدفمند تصادفی در سه بازه‌ی زمانی (ابتدای، وسط و پایان هفته) تعداد ۴۳۰ نفر انتخاب و با پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته مورد مطالعه قرار گرفتند. روایی ابزار با نظر متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (بالاتر از ۰٫۷۰) تأیید شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندمتغیره و تحلیل مسیر در نرم‌افزار SPSS تحلیل گردیدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که هر شش مؤلفه‌ی هوشمندسازی گردشگری (فناوری اطلاعات و ارتباطات، خدمات هوشمند، بازاریابی دیجیتال، نوآوری فناورانه، مشارکت جامعه‌ی محلی و مدیریت زیست‌محیطی هوشمند) با توسعه‌ی پایدار گردشگری رابطه‌ی مستقیم و معناداری دارند. در تحلیل رگرسیون، سه مؤلفه‌ی «خدمات هوشمند در گردشگری»، «بازاریابی دیجیتال و تبلیغات هوشمند» و «مشارکت و توانمندسازی جامعه‌ی محلی» توانستند ۵۲ درصد از واریانس توسعه‌ی پایدار را تبیین کنند .(R²=0.52)یافته‌ی بدیع پژوهش در تحلیل مسیر نشان داد که سه مؤلفه‌ی دیگر (فناوری اطلاعات، نوآوری فناورانه و مدیریت زیست‌محیطی) اگرچه در رگرسیون مستقیم وارد معادله نشدند، اما به‌صورت غیرمستقیم و از طریق تأثیر بر مؤلفه‌های مذکور، نقش قابل‌توجهی در توسعه‌ی پایدار گردشگری ایفا می‌کنند.

نتیجه‌گیری: هوشمندسازی گردشگری زمانی به توسعه‌ی پایدار کمک می‌کند که علاوه بر ارتقای زیرساخت‌های فناورانه، به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی جوامع محلی نیز توجه شود. بنابراین توصیه می‌شود سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان گردشگری، با نگاهی جامع و تلفیقی، زمینه‌های تحقق گردشگری هوشمند و پایدار را در مناطق روستایی و عشایری فراهم آورند.