مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

شناسایی و تحلیل چالش ها و فرصت های توسعه کسب و کار در قلمروهای عشایری ایران: یک مطالعه ترکیبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 دکتری جامعه شناسی گرایش توسعه اجتماعی روستایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی، اصفهان، ایران
چکیده
مقدمه:  جامعه عشایری به عنوان یکی از مهمترین جوامع بشری دارای پتانسیل های متنوعی در حوزه اقتصادی هستند. با توجه به شرایط اقتصادی آنها در عصر حاضر با گسترش فناوری، ضرورت توجه به حوزه کسب و کارهای آنها یک امر ضروری است که بایستی در اولویت بررسی قرار گیرد.
هدف پژوهش:  هدف اصلی پژوهش شناخت چالش ها و فرصت های توسعه کسب و کار در قلمرو جامعه عشایری ایران و تحلیل آن است.
روش­شناسی: پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی و از نوع ترکیبی(کیفی و کمی) است. جامعه آماری پژوهش را کارشناسان حوزه عشایری تشکیل دادنده اند که در مرحله مصاحبه ۱۴ نفر و در مرحله تکمیل پرسش نامه به روش نمونه در دسترس، تعداد ۷۳ نفر مطالعه شدند. روش تحلیل داده ها در بخش کیفی، تحلیل مضمون و در بخش دوم آزمون های آماری است.
قلمروجغرافیایی پژوهش: قلمرو مد نظر در پژوهش حاضر، زیست­بوم­های عشایری ایران است؛ چرا که موضوع مورد بررسی در سطح کلان است.
یافته ها و بحث: نتایج کیفی نشان داد که هفت چالش اصلی در زمینه توسعه کسب و کار در قلمرو عشایری مهم است که از جمله می توان به چالش زیرساختی و مکانی، اقتصادی و مالی، آموزشی و نهادی -و حکمرانی اشاره نمود. همچنین ۸ فرصت شناسایی شده که می توان به بهره‌برداری از منابع طبیعی پایدار، تقویت فرهنگ و هویت عشایری، توسعه گردشگری تجربه‌محور و بوم‌محور، فرصت‌های بازار و تجارت نوین اشاره نمود. اهمیت چالش ها و فرصت ها در سطح مضامین فرعی  با آزمون فریدمن نیز نشان داد که نبود مراکز آموزش حرفه‌ای در قلمرو  عشایری با میانگین ۳۴/۱۸ و نقش شوراهای محلی و ریش‌سفیدان  با میانگین ۸۲/۱۵، به ترتیب مهمترین چالش و فرصت در راستای توسعه کسب و کار شناخته شده است.
نتیجه گیری: توسعه کسب‌وکار در قلمروهای عشایری ایران با چالش‌های زیرساختی و آموزشی مواجه است، اما مشارکت محلی و منابع طبیعی فرصت‌سازند محسوب می شوند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

جمینی، داود؛ نظری، حمید؛ صیدایی، سید اسکندر و برقی، حمید.(1402). بررسی تأثیر شاخص‌های کارآفرینی گردشگری بر توسعه پایدار روستایی در قلمروهای عشایری ایران (مطالعه موردی شهرستان اردل؛ استان چهارمحال و بختیاری). مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان.۳(۲)،۶۱-۷۶. doi: 10.22034/jsnap.2023.422238.1076
ریاحی، وحید؛ طهماسبی، اصغر و عزیزی،سمیه.(1400). تحلیل الگوهای زیستی سامانه‌های عشایری با تأکید بر رویکرد معیشت پایدار (مورد مطالعه: کانون‌های عشایری شهرستان ملارد). مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان.۱(۱)،۵۹-۷۶. Doi. 20.1001.1.28210530.1400.1.1.7.5
شمس الدینی، علی و جمینی، داود . (1403). شناسایی مهم‌ترین استراتژی توسعه گردشگری عشایری (مطالعه موردی: استان فارس). پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی.۵(۱۷)،۱۳-۲۷. doi: 10.30470/jegr.2024.2037659.1207
شمس الدینی، علی؛ جمینی، داود و آتش بهار، رامین. (1403). تحلیلی بر معیارهای مکان یابی اکوکمپ گردشگری عشایری در کشورمطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان.۴(۱)،۱۷-۳۲. doi: 10.22034/jsnap.2024.430969.1082
صفری علی اکبری، مسعود و صادقی،حجت الله. (1400). امکان سنجی تأثیرات توسعه گردشگری در عشایر بختیاریمطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان.۱(۱)،۱۱-۱۰۹. https://www.jsnap.ir/article_145495.html
صفری علی اکبری، مسعود.(1400). بررسی وضعیت و نقش جامعه عشایری در توسعه پایدار مرزهای کشور(مورد مطالعه عشایر غرب ایران). فصلنامه علمی برنامه ریزی منطقه ای.۱۱(۴۱)،۶۷-۸۲. doi: 10.30495/jzpm.2021.3935
صیدایی، سید اسکندر و صادقی، حجت الله. (1402). مکان یابی احداث اکوکمپ‌های گردشگری عشایری در منطقه چهارمحال و بختیاریمطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان.۳(۱)،۱۳-۳۰. doi: 10.22034/jsnap.2023.167726
طهماسبی، سیامک؛ بدری، سیدعلی؛ رضوانی، محمدرضا. (1394). روند تغییرات معیشتی - زیستی در زیست بوم های عشایری با رویکرد پایداری محیط (مطالعة موردی: زیست بوم طایفة فارسیمدان، استان فارس). جغرافیا و پایداری محیط. ۵(۴)، ۶۵-۸۶. https://ges.razi.ac.ir/article_494.html
کشاورز ملائی، شبنم؛ طهماسبی، اصغر و قادرمزی، حامد. (1403). شناسایی چالش ها و راهبردهای پایداری معیشت عشایر(مورد مطالعه: ایل کلهر تهران). مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان.۱۴(۱)، ۸۳-۹۶. doi: 10.22034/jsnap.2024.458578.1098
نعمتی، ولی؛ ضیایی، محمود؛  فقیهی، ابوالحسن و طهماسبی، اصغر. (1400). تحلیل کیفی عوامل موثر بر توسعه گردشگری عشایری (مورد مطالعه عشایر شاهسون). برنامه ریزی و توسعه گردشگری. ۱۰(۳۹)، ۷-۲۹. doi: 10.22080/jtpd.2022.21910.3578
Afsharipour, A., Barghi, H., & Ghanbari, Y. (2021). Appropriate policy-making for rural regions management in Iran. Land Use Policy, 109, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2021.105669
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1191/1478088706QP063OA
Clarke, V. & Braun, V. (2013).Teaching thematic analysis: Overcoming challenges and developing strategies for effective learning. The Psychologist, 26(2), 120-123. https://uwe-repository.worktribe.com/preview/937606/Teaching%20.
Daskiran, I., Savas, T., Koyuncu, M., Koluman, N., Keskin, M., Esenbuga, N., ... & Bingöl, M. (2018). Goat production systems of Turkey: Nomadic to industrial. Small Ruminant Research, 163, 15-20. DOI:10.1016/j.smallrumres.2017.10.001
De Almeida, M. A., De Souza, J. M., Correia, A., & Schneider, D. (2022, October). The role of wannabes in the digital nomad ecosystem in times of pandemic. In 2022 IEEE international conference on systems, man, and cybernetics (SMC) (pp. 3354-3359). IEEE. DOI:10.1109/SMC53654.2022.9945599
Dyer, C. (2016). Evolving approaches to educating children from nomadic communities. Prospects, 46(1), 39-54. https://doi.org/10.1007/s11125-016-9381-
Gulliver, P. H. (2018). Nomadic movements: causes and implications. In Pastoralism in tropical Africa (pp. 369-386). Routledge. https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9780429490781-14
Hall, T. D. (2019). The role of nomads in core/periphery relations. In Core/Periphery Relations in Precapitalist Worlds (pp. 212-239). Routledge. DOI:10.4324/9780429044663-8
Loorbach, D., Wittmayer, J., Avelino, F., Von Wirth, T., & Frantzeskaki, N. (2020). Transformative innovation and translocal diffusion. Environmental innovation and societal transitions, 35, 251-260. https://doi.org/10.1016/j.eist.2020.01.009
Nandintsetseg, D., Bracis, C., Olson, K. A., Böhning‐Gaese, K., Calabrese, J. M., Chimeddorj, B., ... & Mueller, T. (2019). Challenges in the conservation of wide‐ranging nomadic species. Journal of Applied Ecology, 56(8), 1916-1926. DOI:10.1111/1365-2664.13380
Olaniran, S. O. (2018). Almajiri education: Policy and practice to meet the learning needs of the nomadic population in Nigeria. International Review of Education, 64(1), 111-126. https://doi.org/10.1007/S11159-018-9705-2
Qi, Y., Chen, Q., Yang, M., & Sun, Y. (2024). Ambidextrous knowledge accumulation, dynamic capability and manufacturing digital transformation in China. Journal of Knowledge Management, 28(8), 2275-2305. DOI:10.1108/JKM-09-2022-0717
Tugjamba, N., Walkerden, G., & Miller, F. (2021). Climate change impacts on nomadic herders' livelihoods and pastureland ecosystems: a case study from Northeast Mongolia. Regional Environmental Change, 21(4),1-18. DOI:10.1007/s10113-021-01829-4