مقدمه: جامعه عشایری به عنوان یکی از مهمترین جوامع بشری دارای پتانسیل های متنوعی در حوزه اقتصادی هستند. با توجه به شرایط اقتصادی آنها در عصر حاضر با گسترش فناوری، ضرورت توجه به حوزه کسب و کارهای آنها یک امر ضروری است که بایستی در اولویت بررسی قرار گیرد.

هدف پژوهش: هدف اصلی پژوهش شناخت چالش ها و فرصت های توسعه کسب و کار در قلمرو جامعه عشایری ایران و تحلیل آن است.

روش شناسی تحقیق: پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی و از نوع ترکیبی(کیفی و کمی) است. جامعه آماری پژوهش را کارشناسان حوزه عشایری تشکیل دادنده اند که در مرحله مصاحبه ۱۴ نفر و در مرحله تکمیل پرسش نامه به روش نمونه در دسترس، تعداد ۷۳ نفر مطالعه شدند. روش تحلیل داده ها در بخش کیفی، تحلیل مضمون و در بخش دوم آزمون های آماری است.

قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو مد نظر در پژوهش حاضر، زیست‌بوم‌های عشایری ایران است؛ چرا که موضوع مورد بررسی در سطح کلان است.

یافته‌ها و بحث: نتایج کیفی نشان داد که هفت چالش اصلی در زمینه توسعه کسب و کار در قلمرو عشایری مهم است که از جمله می توان به چالش زیرساختی و مکانی، اقتصادی و مالی، آموزشی و نهادی -و حکمرانی اشاره نمود. همچنین ۸ فرصت شناسایی شده که می توان به بهره‌برداری از منابع طبیعی پایدار، تقویت فرهنگ و هویت عشایری، توسعه گردشگری تجربه‌محور و بوم‌محور، فرصت‌های بازار و تجارت نوین اشاره نمود. اهمیت چالش ها و فرصت ها در سطح مضامین فرعی با آزمون فریدمن نیز نشان داد که نبود مراکز آموزش حرفه‌ای در قلمرو عشایری با میانگین ۳۴/۱۸ و نقش شوراهای محلی و ریش‌سفیدان با میانگین ۸۲/۱۵، به ترتیب مهمترین چالش و فرصت در راستای توسعه کسب و کار شناخته شده است.

نتایج: توسعه کسب‌وکار در قلمروهای عشایری ایران با چالش‌های زیرساختی و آموزشی مواجه است، اما مشارکت محلی و منابع طبیعی فرصت‌سازند محسوب می شوند.