مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

مطالعه چالش‌های تعلیم و تربیت کوچ‌نشینان در ایران: مرور سیستماتیک

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 مدرس دانشگاه فرهنگیان و دانشجوی دکتری، برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
4 دانشجوی کارشناسی آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
10.22034/jsnap.2024.456692.1095
چکیده
مقدمه: هر کشوری با توجه به فرهنگ و آداب‌ورسوم درون خود، برای آموزش‌وپرورش هم راه و رسم خود را  دارد. حتی قومیت­ها و خرده‌فرهنگ‌های درون هر کشور نیز با توجه به ارزش­ها، باو­ر­ها و سنت­هایی که در  زندگی دارند؛  باید تعلیم و تربیتی مختص خودشان را داشته باشند ازجمله این خرده‌فرهنگ‌ها در کشور ما  که به لحاظ شیوه زندگی کوچ‌نشینی و آداب‌ورسوم خاص، آموزش‌وپرورش ویژه‌ای را می‌طلبد جامعه  عشایر است.
هدف پژوهش: هدف از پژوهش حاضر مطالعه چالش‌های تعلیم و تربیت کوچ‌نشینان در ایران بود.
روش ­شناسی تحقیق: این پژوهش به شیوه مرور نظام‌مند با جستجوی کلمات کلیدی شامل چالش، معضل و مشکل به همراه کلمه مدارس عشایری و مدارس کوچ­نشین در پایگاه­های علمی Noormags،Google Scholar ،SID  و Magiran در فاصله زمانی 1391 تا 1402 در مجلات فارسی انجام شد. نهایتاً 11 مقاله فارسی بررسی شد.
قلمروجغرافیایی پژوهش: قلمروی این پژوهش کوچ­نشینان ایران می­باشد.
یافته­ ها و بحث: مهم‌ترین چالش­های به‌دست‌آمده چالش­های انگیزشی، بومی و محلی، زیست محیطی و جغرافیایی، برنامه‌ریزی درسی، نظام آموزشی، نیروی انسانی، عدم‌حمایت مردمی و همچنین مالی و اقتصادی بود.
نتایج: در راستای مدارس عشایری ابتدا می‌بایست برنامه جامع و راهبردی به‌وسیله افراد صاحب‌نظر و  خبره طراحی و تدوین گردد. در حوزه برنامه‌ریزی درسی می‌بایست با توجه به چالش‌های آموزشی پیش‌آمده، برنامه درسی متناسب با موقعیت‌های محیطی و جغرافیایی این مدارس تدوین شود و آموزش نیروی انسانی خبره و متخصص این مدارس می‌بایست در رأس امور برنامه‌ریزان باشد. همچنین برای مسئولین این مدارس عوامل تشویقی قرار داده شود تا از نظر انگیزشی عاملی برای تقویت و پویایی این مدارس باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


بخشنده نصرت، عباس (1384). مبانی کوچ و کوچندگی در ایران، تهران: انتشارات دانشگاه تربیت معلم.
برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران(طرح جامع تحول بنیادین برنامه­های درسی و تربیتی)(1400).  نگاشت پنجم. تهران: سازمان پژوهش و برنامه­ریزی آموزشی، بهمن ماه .
بنده الهی، خدیجه و بنده الهی، مرتضی(1402). واکاوی چالش­ها و فرصت­های آموزش‌وپرورش عشایری با تکیه بر تکنولوژی آموزشی. اولین همایش ملی مطالعات کاربردی در حوزه های آموزش‌وپرورش عشایری،کلیبر.
ترجمان، لیلا و سیادت، سیدحسین (1398). امکان سنجی استقرار آموزش الکترونیکی در مدارس متوسطه روستایی و عشایری استان لرستان. مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی، 12(1 (پیاپی 22) )، 311-337.
تورانی، حیدرو عارف نژاد ، سعید( 1396). بررسی موانع و شیوه­های جذب کودکان بازمانده از تحصیل در مناطق روستایی و عشایری. فصلنامه علمی - پژوهشی تعلیم و تربیت، ۳۳ (۴) ،۳۱-۴۸.
حیدرزادگان، علیرضا و صندوقداران، محمد حسین (1396). فرصت­های آموزشی دانش‌آموزان عشایر استان سیستان و بلوچستان: (برابر یا نابرابر). مطالعات برنامه ریزی آموزشی، 6(11)، 159-175.
خسروی، مریم و پورنقی، رویا (1398). ابعاد اثرگذاری پژوهش: مطالعه مرور سیستماتیک. پژوهش­نامه علم سنجی، 5(1 (پیاپی 9) )، 203-224.
رحیمی پردنجانی، یعقوب؛ شفیعی سروستانی، مریم؛ جهانی، جعفر و محمدی، مهدی (1399). واکاوی شایستگی­های معلمان عشایر کوچنده: مطالعه پدیدارشناسانه. پژوهش در برنامه ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی-برنامه ریزی درسی)، 17(39 (پیاپی 66) )، 39-61.
زاهدی آب باره، سارا ؛ عثمانی، پرشنگ ؛ شیری، ژاله ؛ دوغی، ثانیه و محمدی، فروزان( 1400).تعلیم و تربیت در آموزش‌وپرورش. مجله مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی،5(51)
سرکار آرانی، محمدرضا (۱۳۸۹ ). فرهنگ آموزشی و یادگیری پژوهشی مردم نگارانه با رویکردی تربیت.  تهران: انتشارات مدرسه
سلاطینی اسلامیه، اکرم (1395). فلسفه تعلیم و تربیت. کنفرانس ملی فقه، حقوق و روانشناسی.
سند تحول بنیادین آموزش و پرورش(1390)، شورای عالی انقالب فرهنگی و شورای عالی آموزش و پرورش، آذرماه.
عباسی سروک، لطف الله (۱۳۸۸ ). تاریخ و فعالیتهای آموزش‌وپرورش عشایر ایران. تهران: مهر آوه عصر
عباسی، اسدالله (1397). بررسی و تحلیل اهداف تعلیم و تربیت عشایر با تکیه بر دیدگاه‌­های تربیتی بهمن بیگی: تحلیل محتوای کیفی. تدریس پژوهی، 6(3)، 123-146.
عبدلی، مصطفی (1394). چالش بین کوچ عشایر و مدارس عشایر کوچ رو. نظریه و عمل در برنامه درسی، 3(5)، 5-22.
عطاران، محمد و عبدلی، مصطفی (1391). فرهنگ یادگیری مدرسه عشایر کوچ رو: روایت­های یک معلم. مطالعات برنامه درسی، 7(25)، 45-64.
فرمهینی فراهانی، محسن؛مدنی، سیدهادی و عظیمی آقبلاغ، احد (1400). تحلیل پدیدارشناسانه‌ی تجارب زیسته آموزگاران از چالش‌­های آموزش در مدارس ابتدایی عشایری. برنامه درسی و آموزش یادگیرنده محور،1(2), 33-49.
فیوضات، یحیی (1389 ).مبانی برنامه ریزی آموزشی. تهران : نشر ویرایش
محمودی، فیروز؛ عظیمی آقبلاغ، احد و مدنی، سیدهادی (1399). مطالعة ویژگی‌های عناصر برنامه درسی در مدارس دورة ابتدایی عشایری. پژوهش در برنامه ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی-برنامه ریزی درسی)، 17(38 (پیاپی 65) )، 31-48.
میرزایی، مهدی (1400). بررسی چالش­ها و راهکارهای عملی بهبود مدیریت تخصیص و مصرف بهینه منابع مالی در مدارس ابتدایی چندپایه عشایری غیر کوچ رو آموزش‌وپرورش منطقه ی موسیان در استان ایلام. پژوهش در آموزش کلاس‌های تلفیقی و چندپایه سال اول بهار و تابستان، دوره ( 1 )،71-84.
Abdi, I. A. (2010). Education for all (EFA): reaching Nomadic communities in Wajir, Kenya-challenges and opportunities (Doctoral dissertation, University of Birmingham).
Aide, A., Luka, L., Shuaibu, M., & Bello, A. U. (2023). Nomadic Education: A Panacea for Herdsmen and Farmers Conflicts in North Eastern Nigeria. Kashere Journal of Politics and International Relations, 1(1)
Bakhshandeh Nusrat, Abbas (2005). Basics of nomadism in Iran, Tehran: Tarbiat Moalem University Press.
Document on the Fundamental Transformation of Education (2013), Supreme Council of Cultural Revolution and Supreme Council of Education, Azar.
Fundamental change of education.
Ibanga, I. (2016). Problem and prospect of nomadic education in Nigeria. Retrieved June, 29, 2019
Iro, I. (2006). Nomadic education and education for nomadic Fulani. Retrieved May, 18, 2007
Ismail Ali, Ahmed (2019). Challenges of Nomadic Pastoralists in Availing Primary Education to their Children, focusing on Hawd Region of Somaliland . American Research Journal of Humanities Social Science (ARJHSS) E-ISSN: 2378-702, X Volume-02, Issue-02, pp-28-47 .
Ismail Ali, Ahmed (2019). Challenges of Nomadic Pastoralists in Availing Primary Education to their Children, focusing on Hawd Region of Somaliland . American Research Journal of Humanities Social Science (ARJHSS) E-ISSN: 2378-702X Volume-02, Issue-02, pp-28-47 .
Kashi M, Agahiyan K. (2009). Dialogue interactive education plan using country data network inrural and tribal areas. Second E-Learning Conference. (Persian)
Kashi M, Agahiyan K. (2009). Dialogue interactive education plan using country data network inrural and tribal areas. Second E-Learning Conference. (Persian)
National Curriculum of the Islamic Republic of Iran (Comprehensive Plan for the Fundamental Development of Curriculum and Education Programs) (2021).  The fifth map. Tehran: Educational Research and Planning Organization, February.
Satyasavitri V. B.*, and Dr. P. M. Honakeri.(2018). Impact of Ashram Schools Issues and Challenges of Tribal Education in India. International Journal of Scientific and Research Publications, Volume 8, Issue 2.
Satyasavitri V. B.*, and Dr. P. M. Honakeri.(2018). Impact of Ashram Schools Issues and Challenges of Tribal Education in India. International Journal of Scientific and Research Publications, Volume 8, Issue 2.
Yusuf, H., & Ikiugu, J. (2024). Nomadic Education Policy's Effectiveness in Enhancing Access to Primary Schools by Learners in Balambala Sub-County, Garissa County, Kenya. Journal of Education, 4(6), 31-39.