مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان

تأثیر عوامل محیطی برساختار موسیقی نواحی کوهستانی در قلمرو کوچ نشینان(مورد: موسیقی هورامان(سیاه چمانه))

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
10.22034/jsnap.2024.429671.1081
چکیده
مقدمه: متون ادبی ترانه­های هورامی، یکی از متون اصیل موسیقی کهن ایران است. این متون ادبی پیوند نزدیکی با عوامل محیط جغرافیایی دارد.
هدف پژوهش: پژوهش با هدف بررسی نقش عوامل جغرافیایی در متون ادبی موسیقی مناطق کوهستانی هورامان است.
روش­ شناسی تحقیق: این پژوهش از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. ازمطالعات میدانی که به صورت نیمه ساختار یافته انجام گرفته که در آن متون ادبی ترانه­های محلی با موسیقی مورد بررسی قرار گرفته است. متغیرهای طبیعی پژوهش شامل ناهمواری­ها، ارتفاعات، اقلیم و پوشش گیاهی است.
قلمروجغرافیایی پژوهش: محدوده جغرافیایی مورد بحث هورامان لهون واقع در شمال غربی استان کرمانشاه است.
یافته ­ها و بحث: فرهنگ فولکور هورامان از ظر موسیقی غنی است. از میان ترانه­های هورامی، سیاه چمانه به عنوان نماد ترانه­های هورامی انتخاب شده است. درمتون ادبی سیاه چمانه، شرایط معیشت(دامداری و کوچ) از زبان طبیعت باز خوانی و نقش عوامل طبیعی مانندآب و هوا توام با ناهمواری­ها درتراکم و تنوع پوشش گیاهی، حیات پرندگان، جانوران وتنوع چشم­اندازهای مکانی برای کوچ و جابجایی به منظور تعلیف دام­ها، تاکید شده است. سیاه چمانه فاقد آلات موسیقی بوده و صرفاً ازصدای پرندگان مانند کبک به عنوان ساز استفاده شده است. متون ادبی سیاه چمانه در میان موسیقی هورامی از مقام بالایی برخوردار بوده، عرفا و سایرسلوک مذهبی از این متون ادبی در سما استفاده می­کنند.
نتایج: حفظ هویت فرهنگ متون ادبی در موسیقی کهن هورامی که ریشه در فرهنگ ایران باستان دارد، ضرورتی اجتناب­ناپذیر است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی ­پور روناک، مختاباد عبدالحسن، مفصودی مجتبی(1393) نقش موسیقی کردی در آیین­های بومی-محلی کرمانشاهان، مجله مدیریت فرهنگی،8(26).115-95. https://www.sid.ir/paper/199507/fa
اردلان حمید رضا؛ احمدی مهدی(1392) موسیقی هورامان؛ نامه هنرهای نمایشی و موسیقی. 7 .114-91. Doi:10.30480/dam.2013.79                                                                                         
ارزانی حسین، میرکی فرهتئ، عرفان زاده رضا(1385) اثر ارتفاع از سطح دریا و مراحل فنولوژی بر کیفیت علوفه سه گونه مرتعی در استان کردستان (منطقه سارال) نشریه علوم و صنایع کشاورزی،20(1).167-156. www.sid.ir/paper/437801/f                                                                                
امینی لاری لیلا؛ محمودی خیرالله(1388) پرندگان و موسیقی، پژوهش های زبان و ادبیات فارسی؛ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان.45(1). 58-45. http://ensani.ir/fa/article/11980/
الوندی زهرا، سپهر سراج(1401) جایگاه مخاطب در نظریه موسیقی ابن سینا، نشریه: حکمت سینوی (مشکوه النور)،دوره26 شماره67 ص:261-279.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1403) موسیقی شعر،انتشارات آگاه،تهران
 ضیاالدینی،  کژوان(1398) مطالعه فرم چپله های هورامان از منظر ارتباط کلام و موسیقی، نشریه هنرهای زیبا، 24(3).81-60. 10.22059/jfadram.2019.263659.615238 doi:
عزیزی، سیروس (1386). سیاچمانه هورامی. http://sarkav.blogfa.com/post/125
فرخ نیا رحیم، محمدی،  ابراهیم(1389) موضوعات محوری در موسیقی شناسی قومی کردهای ایران، مجله هنرهای نمایشی شماره40. 37-27. https://journals.ut.ac.ir/article_22891.html
فخرالدینی فرهاد، مانی  بابک(1402) تجزیه و تحلیل و شرح ردیف موسیقی ایران، ناشر معین، تهران
فروغ،  مهدی(1394) موسیقی: چگونه از موسیقی لذت ببریم، آروند کوپلند، مترجم فروغ مهدی، انتشارات شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.تهران.
حنفی،  علی، حاتمی، ایرج(1387)تهیه نقشه اقلیمی استان کردستان با استفاده از سیستم های اطلاعات جغرافیایی، مجله سپهر،22(8).28-24. https://www.magiran.com/paper/1251949
خاتونی، نگین، کلاهی، مهدی(1398)  موسیقی طبیعت و انسان ، نشریه ترویج علم، پائیز و زمستان(17). 35-1.
صحرایی،  فردین (1392) مطالعه و بررسی ابعاد زیبا شناختی و فرهنگی آوازهای کهن نواحی زاگرس نشین(هوره). پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه هنرهای اسلامی تبریز؛ دانشکده فرش. www.virascience.com/thesis/695875/
مرکز آمار ایران(1396) سرشماری جمعیت استان کردستان و شهرستان پاوه،  سال 1395.
ماجدی حمید، شاملوکیا شبنم(1390) بررسی تأثیر طبیعت و محیط زیست در موسیقی ایران"، علوم و تکنولوژی محیط زیست ، دوره سیزدهم، 2. 103-95. https://jest.srbiau.ac.ir/article_100.html
مظفری،  غلامعلی، صفرپور،  فرشاد(1392) مدل اکولوژیکی پهنه بندی مراتع استان کردستان با تأکید بر عناصر اقلیمی دما و بارش،جغرافیا و پایداری محیط،3(6) :39-23. https://www.magiran.com/paper/1172767
منظمی شهرام(1387) مقدمه ای بر گونه شناسی انواع موسیقی لرستان" نشریه هنرهای زیبا؛ 36. 129-124. https://journals.ut.ac.ir/article_27355.html
نعیمی تاجدار،  هدی(1395) تاثیر موسیقی بر روی انسان، چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی سن پترزبورگ روسیه،7 . 9-1. https://www.sid.ir/paper/867327/fa
Bonde, L. O. (2011). Health Musicing-Music Therapy or Music and Health? A model, empirical examples and personal reflections. Music and arts in action, 3(2), 120-140. musicandartsinaction.net/index.php/maia/article/view/healthmusicingmodel.
Canova, N. (2013). Music in French geography as space marker and place maker. Social & Cultural Geography, 14(8), 861-867.
Doughty, K., Duffy, M., & Harada, T. (Eds.). (2019). sounding places: More-than-representational geographies of sound and music. Edward Elgar Publishing.
Kearney, D. (2010). Listening for geography: the relationship between music and geography. Chimera, 25, 47-76.https://eprints.dkit.ie/251/1/Hearing_geography.pdf
Kearney, Daithi (2020) Soundscapes: geographies of sound and music. In: International Encyclopedia of Human Geography. Elsevier, pp. 297-304. ISBN 9780081022955
Huang, J., & Li, X. (2022, January). Effects and applications of music therapy on psychological health: a review. In 2021 International Conference on Public Art and Human Development (ICPAHD 2021) (pp. 984-989). Atlantis Press. Huntington, Ellsworth. Civilization and climate. London, 1948. Doi:10.2991/assehr.k.220110.186
Merleau-Ponty, M., Landes, D., Carman, T., & Lefort, C. (2013). Phenomenology of perception. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203720714
Przerembski, Z. J. (2004). The Multicultural Nature of Mountain-Folk Music in Poland. Musicology Today, (1), 116-130. Doi:2554acb3-bfcc-3b14-b86f-31001b6e37b5
Rauscher,  Frances  H.;  Shaw,  Gordon  L.;  Ky,  Catherine  N.  (1993). "Music and spatial task performance" (PDF). Nature 365 (6447): 611. Doi: 10.1038/365611a0. PMID 8413624. doi: 10.1038/365611a0.
Singh, S., & Mishra, A. P. (2022). Geography of folk music through Biraha culture in Varanasi. National Geographical Journal of India, 67(1), 111-121. DOI: 10.48008/ngji.1764
Stratton, J. (2015). Popular Music, Race and Identity. The SAGE Handbook of Popular Music. London: SAGE Publications, 381-400.
stratlon, VN. &zalanowski,Annette H(1984)The relationship between music, degree of liking, and self-reported relaxation, journal of music therapy21(4),184-192. DOI:10.1093/JMT/21.4.184
Wade-Matthews, M., & Thompson, W. (2011). The encyclopedia of music:Musical instruments and the art of music-making. Lorenz Books, 512pp. Music-Musical-Instruments-Music-Making/dp/1843094363