تغییرات جمعیتی و تحولات معیشتی بهره‌برداران مرتعی در ایران با تاکید بر قلمرو عشایری، بازفت، استان چهارمحال و بختیاری

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

1 گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد

2 استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه شهرکرد

3 معاون مدیرکل روابط عمومی و روابط بین الملل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور

چکیده

مقدمه: مروری تاریخی بر سیر تحول تغییرات جمعیتی و معیشتی بهره‌برداران مرتعی می‌تواند به شناخت بهتر راهبردها و گزینه‌های معیشتی مطلوب کمک کند و در راستای بهبود وضعیت مرتع و گذر از بحران‌ها و چالش‌های فراروی مدیریت پایدار مراتع، چارچوب‌های سیاست‌گذاری قابل‌ اجرا ارائه دهد.

روش شناسی تحقیق: این مقاله با مروری بر منابع مرتبط در زمینه‌ی تغییرات جمعیتی و تحولات معیشتی بهره‌برداران مرتعی در ایران، داده‌ها و اطلاعات دوره‌های تاریخی را تجزیه‌ و تحلیل می‌کند.

اهداف پژوهش: چهار محور اصلی در راستای تغییرات جمعیتی و وضعیت معیشت‌های وابسته به مراتع مورد بررسی قرار می‌گیرند. ابتدا یک ارزیابی تاریخی از تغییرات جمعیتی ارائه می‌شود (1). به دنبال آن، نظام‌های تولید دام و دامداری تشریح می‌شوند (2). سپس وضعیت معیشت‌های وابسته به مرتع در ایران تبیین می‌شود (3). در نهایت، ضمن ارائه چشم‌انداز معیشتی در استان چهارمحال و بختیاری و بطور خاص بازفت- پیشنهادانی در راستای مدیریت پایدار مراتع ارایه می‌شود (4).

یافته‌ها و بحث: نتایج جمع‌بندی و مرور منابع، نشان می‌دهد عدم تعادل بین انسان، دام و مرتع و کاهش سهم محصولات دامی از چالش‌های عمده مدیریت پایدار مرتع در ایران می‌باشند.

نتیجه‌گیری: در این راستا، تاکید شده است مدیریت پایدار مراتع در صورتی تحقق خواهد یافت که ضمن حفظ تعادل دام، مرتع و انسان تنوعی از معیشت به منظور توسعه معیشت های تکمیلی بهره‌برداران، در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری در نظر گرفته شوند. مطالعات آینده می‌توانند به تبیین کاستی ها و ضعف‌های (نواقص) سیاستگذاری در زمینه مدیریت پایدار مراتع بپردازند و به دنبال آن چارچوب‌های سیاستگذاری مبتنی بر معیشت های پایدار توسعه دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات