انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 6 1 2026 08 23 Analysis of strategies for increasing women's participation in the economy of villages in the nomadic area of Shaft County تحلیل راهبردهای افزایش مشارکت زنان در اقتصاد روستاهای قلمرو کوچ نشینان شهرستان شفت 237997 10.22034/jsnap.2026.421507.1078 FA روح انگیز آسایش طلب دانش آموخته دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت،دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. نصراله مولایی هشجین استادگروه جغرافیا, واحد رشت, دانشگاه آزاد اسلامی , رشت , ایران 0000-0002-5716-7077 محمدباسط قریشی استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران محمد رضا افشاری آزاد استادیارگروه جغرافیا، واحد رشت،دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران Journal Article 2023 10 28 Introduction Since in transitioning societies, half of the population lives in villages and half of the rural population are women, one of the ways to access these human resources is to study the economic activities of rural women in the fields of It is diverse. rural women are engaged in productive activities both at home and outside the home and create an economic surplus, The purpose of the research: The purpose of this research is to provide strategies and determine strategic priorities to increase the participation of women in the rural economy of Shaft County by using the combined model of SWOT, QSPM and exploratory factor analysis. Methodology The method of descriptive-survey research and the statistical population of the research were 66 members of village councils and people living in different villages of this County. The validity of the questions was confirmed by experts and its reliability was obtained using Cronbach's alpha test at good and excellent levels. Geographical area of research The villages located in the nomadic area of Shaft County, with an economy based on agriculture and horticulture, animal husbandry and animal husbandry, beekeeping, forest exploitation and related industries are located in the southwest of Guilan province. Results and discussion Statistical analysis of data using Bartlett's test (KMO) exploratory factor analysis shows the adequacy of sample data and the existence of relationship between variables. By using this combined model, it was extracted without the need to examine all the houses of the SWOT matrix (by reducing the size of the SWOT matrix) and establishing a statistical relationship between internal and external factors. Finally, the following five strategies are "necessary trainings to strengthen the spirit of self-confidence and also to acquire the necessary skills in the field of production activities", "emphasis on rural tourism (agrotourism, ecotourism) and the significant role and participation of rural women in increasing income. households and employment creation", Supporting women in the form of organizations and unions and loan funds to increase their financial capacity", "Increasing the level of awareness of women through government media and setting up workshops and special economic enterprises rural women" and "creating the necessary infrastructure, technologies and facilities for the promotion, supply and marketing of manufactured products and removing obstacles to women's growth in economic, social and cultural terms through increasing the level of literacy, education and necessary training One of the priorities of this research was to increase the participation of women in the economy of the villages of Shaft County. Conclusion Finally, strategies؛"Necessary trainings to strengthen the spirit of self-confidence and acquire necessary skills in the field of production activities", "Emphasis on rural tourism in increasing household income and job creation", "Supporting women in the form of organizations" and unions and loan funds", "increasing the level of women's awareness" and "creating the necessary infrastructure, technologies and facilities" are among the priorities of this research to increase the participation of women in the economy of the villages of the Koch region. The residents of Shaft County were considered. مقدمه : از آنجا که در جوامع در حال انتقال، نیمی از جمعیت در روستاها به سر می‌برند و نیمی از جمعیت روستایی زنان هستند، یکی از راه‌های دستیابی به این منابع نیروی انسانی، مطالعه فعالیت‌های اقتصادی زنان روستایی در عرصه‌های گوناگون است. زنان روستایی هم در خانه و هم در خارج خانه به فعالیت‌های تولیدی مشغول هستند و ایجاد مازاد اقتصادی می‌کنند، هدف پژوهش: هدف این پژوهش ارائه راهبردها و تعیین اولویت‌های استراتژیک افزایش مشارکت زنان در اقتصاد روستایی شهرستان شفت با استفاده از مدل ترکیبی SWOT، QSPM و تحلیل عاملی اکتشافی است. روش شناسی تحقیق :روش پژوهش توصیفی- پیمایشی و جامعه آماری پژوهش نیز 66 نفر از اعضای دهیاری‌ها و افراد ساکن در روستاهای مختلف این شهرستان بودند. روایی سوالات توسط افراد متخصص مورد تایید و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ در حد خوب و عالی بدست آمد. قلمروجغرافیایی پژوهش: روستاهای واقع در قلمرو کوچ نشینان شهرستان شفت ، بااقتصاد متکی بر زراعت و باغداری، دامداری ودامپروری، زنبورداری، بهره برداری از جنگل و صنایع وابسته به آنها در جنوبغربی استان گیلان قراردارد. یافته ها و بحث : تجزیه و تحلیل آماری داده‌ها با استفاده از آزمون بارتلت (KMO) تحلیل عاملی اکتشافی نشان دهنده کفایت داده‌های نمونه و وجود رابطه بین متغیرها است. با استفاده از این مدل ترکیبی بدون نیاز به بررسی تمام خانه‌های ماتریس SWOT (از طریق کاهش حجم ماتریس SWOT)و برقراری رابطه آماری بین عوامل داخلی و خارجی استخراج شد. در نهایت پنج راهبرد زیر "آموزش‌های لازم جهت تقویت روحیه خودباوری و همچنین کسب مهارت‌های لازم در زمینه فعالیت‌های تولیدی"، "تاکید بر امر گردشگری روستایی (اگروتوریسم، اکوتوریسم) و نقش و مشارکت بارز زنان روستایی در افزایش درآمد خانوارها و اشتغالزایی"، حمایت از زنان در قالب تشکل‌ها و اتحادیه‌ها و صندوق‌های قرض‌الحسنه جهت افزایش توان مالی آنها"، "افزایش سطح آگاهی زنان از طریق رسانه‌های دولتی و راه‌اندازی کارگاه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی خاص زنان روستایی" و " ایجاد زیرساخت‌ها، فن‌آوری‌ها و امکانات لازم جهت تبلیغ، عرضه و بازاریابی محصولات تولیدی و برداشتن موانع رشد زنان از لحاظ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از طریق افزایش سطح سواد، تحصیل و آموزش‌های لازم" از اولویت‌های این پژوهش جهت افزایش مشارکت زنان در اقتصاد روستاهای شهرستان شفت در نظر گرفته شد. نتیجه گیری: در نهایت راهبردهای "آموزش‌های لازم جهت تقویت روحیه خودباوری و کسب مهارت‌های لازم در زمینه فعالیت‌های تولیدی"، "تاکید بر امر گردشگری روستایی در افزایش درآمد خانوارها و اشتغالزایی"،" حمایت از زنان در قالب تشکل‌ها و اتحادیه‌ها و صندوق‌های قرض‌الحسنه "، "افزایش سطح آگاهی زنان " و " ایجاد زیرساخت‌ها، فن‌آوری‌ها و امکانات لازم " از اولویت‌های این پژوهش جهت افزایش مشارکت زنان در اقتصاد روستاهای قلمرو کوچ نشینان شهرستان شفت در نظر گرفته شد.

انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 6 1 2026 08 23 Climatic stability and thermal comfort in Siah Chader (Case study: Zafaranlu tribe, Bachvanlu tribe, Kermanj tribe) پایداری اقلیمی و آسایش حرارتی در سیاه‌چادر (مطالعه موردی: عشایر تیره زعفرانلو، طایفه باچوانلو، ایل کرمانج) 245546 10.22034/jsnap.2026.582030.1141 FA پدرام حصاری دانشیار گروه مهندسی معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آیت الله بروجردی، لرستان، ایران. P.Hessari@Abru.ac.ir 0000-0002-1666-4245 مریم سیف شجاعی کارشناسی ارشد گروه مهندسی معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران پریسا نورمحمدی فارغ التحصیل گروه مهندسی عمران و معماری، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران Journal Article 2026 05 17 Introduction: This study investigates the structural and cultural factors affecting energy performance and thermal comfort in black tents of nomads in the Quchan region of Khorasan Razavi. Given that humans spend a large part of their time indoors, indoor air quality and thermal comfort have a significant impact on their health, productivity, and morale. In traditional settlements, especially black tents, energy plays a vital role in providing thermal comfort and quality of life. Research Objective: To identify and analyze the structural, cultural, and climatic factors affecting energy performance and thermal comfort in black tents of the nomads of the Kermanj tribe (Bachvanlu tribe, Zafaranlu clan) in the summer regions of Quchan and the Maraveh Tepeh Qeshlaqi. Research Methodology: This study, with a qualitative approach and descriptive-analytical nature, has used a combined method of documentary studies (library and articles) and field research (in-depth interviews). The data from the two sections were analyzed qualitatively and interpretively. • Geographical scope of the study: • Summer cottage: Quchan County, Hezar Masjid Mountains, Yadak Village (from late May to early September). The climate of the region is semi-arid and cold. • Qeshlaq: Golestan Province, Maraveh Tepeh Region (from mid-October to mid-April). The climate of the semi-arid region with an average annual temperature of 18 degrees Celsius and a humidity of 61.2 percent, with an average temperature in summer above the comfort range. • Nomad: Bachvanlu tribe, Zafaranlu clan, 370 km route between Golestan and northern Khorasan Razavi. Findings and discussion: Structure and function of the black tent: • Materials: Mainly woven from goat hair and wooden poles. The mesh texture allows light to pass through and the hair fluff prevents dust from penetrating. The small holes facilitate the conduction of stove smoke to the outside. The natural expansion and contraction of the fibers provides unique thermal performance in different seasons. • Dimensions: Variable based on economic conditions, usually 7 to 12 boards (each board 1 to 1.2 meters wide and 15 meters long). • Construction: Use of individual wooden poles, with a longer middle pole to create a roof slope and prevent rainwater from accumulating. The goat hair material prevents water from penetrating. • Lighting: In the past, lanterns and round-burning lamps, today solar panels. • Interior space: Different in summer and winter according to the needs of use in each season. Results: As a prominent example of sustainable architecture, with minimal environmental impact and high adaptability, the black tent inspires contemporary sustainable architectural solutions to optimize energy consumption and pay attention to cultural-social dimensions in the design of living spaces. مقدمه: این پژوهش به بررسی عوامل ساختاری و فرهنگی مؤثر بر عملکرد انرژی و آسایش حرارتی در سیاه‌چادرهای عشایر منطقه قوچان، خراسان رضوی می‌پردازد. با توجه به اینکه انسان‌ها بخش عمده‌ای از زمان خود را در محیط‌های داخلی سپری می‌کنند، کیفیت هوای داخلی و آسایش حرارتی تأثیر بسزایی بر سلامت، بهره‌وری و روحیه آن‌ها دارد. در سکونتگاه‌های سنتی، به‌ویژه سیاه‌چادرها، انرژی نقشی حیاتی در تأمین آسایش حرارتی و کیفیت زندگی ایفا می‌کند. هدف پژوهش: شناسایی و تحلیل عوامل ساختاری، فرهنگی و اقلیمی مؤثر بر عملکرد انرژی و آسایش حرارتی در سیاه‌چادرهای عشایر ایل کرمانج (طایفه باچوانلو، تیره زعفرانلو) در مناطق ییلاقی قوچان و قشلاقی مراوه‌تپه. روش شناسی تحقیق: این تحقیق با رویکرد کیفی و ماهیت توصیفی-تحلیلی، از روش ترکیبی مطالعات اسنادی (کتابخانه‌ای و مقالات) و تحقیق میدانی (مصاحبه عمیق) بهره گرفته است. داده‌های حاصل از دو بخش، به‌صورت کیفی و تفسیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. • قلمروجغرافیایی پژوهش: • ییلاق: شهرستان قوچان، کوه‌های هزار مسجد، روستای یدک (از اواخر اردیبهشت تا اوایل شهریور). اقلیم منطقه نیمه‌خشک و سرد است. • قشلاق: استان گلستان، منطقه مراوه‌تپه (از اواسط مهر تا اواسط فروردین). اقلیم منطقه نیمه‌خشک با میانگین دمای سالانه 18 درجه سانتی‌گراد و رطوبت 61.2 درصد، که میانگین دمای آن در تابستان بالاتر از محدوده آسایش است. • کوچ: طایفه باچوانلو، تیره زعفرانلو، مسیر 370 کیلومتری بین گلستان و شمال خراسان رضوی. یافته ها و بحث: ساختار و عملکرد سیاه‌چادر: • مصالح: عمدتاً از موی بز بافته شده و تیرک‌های چوبی. بافت مشبک امکان عبور نور را فراهم کرده و پرزهای مو، از نفوذ گرد و غبار جلوگیری می‌کنند. حفره‌های ریز، هدایت دود اجاق به بیرون را تسهیل می‌نمایند. خاصیت انبساط و انقباض طبیعی الیاف، عملکرد حرارتی منحصربه‌فردی در فصول مختلف ارائه می‌دهد • ابعاد: متغیر بر اساس وضعیت اقتصادی، معمولاً 7 تا 12 تخته (هر تخته 1 تا 1.2 متر عرض و 15 متر طول). • برپایی: استفاده از تیرک‌های چوبی فرد، با تیرک میانی بلندتر برای ایجاد شیب سقف و جلوگیری از تجمع آب باران. جنس موی بز مانع نفوذ آب می‌شود. • روشنایی: در گذشته فانوس و چراغ گردسوز، امروزه پنل‌های خورشیدی. • فضای داخلی: متفاوت در تابستان و زمستان با توجه به نیازهای کاربری در هر فصل. نتایج: سیاه‌چادر به‌عنوان نمونه‌ای بارز از معماری پایدار، با حداقل اثر زیست‌محیطی و قابلیت انطباق بالا، الهام‌بخش راهکارهای معماری پایدار معاصر در جهت بهینه‌سازی مصرف انرژی و توجه به ابعاد فرهنگی-اجتماعی در طراحی فضاهای زیستی است.

انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 6 1 2026 08 23 Assessment of Experiential Tourism Development Capacity in Nomadic Areas (The Case Study : Nomads of Izeh County) بررسی ظرفیت توسعه گردشگری تجربه‌گرا در نواحی عشایری (مطالعه موردی: عشایر شهرستان ایذه) 246658 10.22034/jsnap.2026.579109.1136 FA راضیه شهپری گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان علی حاجی نژاد عضو هیات علمی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. مهدی حسام عضو هیات علمی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2026 04 19 Abstract introduction : nomadic tourism as one of the new approaches to tourism , emphasizing the active participation of tourists in cultural , social and environmental experiences can play an important role in sustainable development of nomadic areas . the purpose of this study is to investigate and evaluate the potentials of tourism development in the nomadic areas of ]zeh city . methodology : this research is an applied research in terms of purpose and is descriptive - analytic . required data were collected through documentary studies , observations and questionnaires . the population of the study includes nomads in the study areas and experts in the field of tourism and development of nomadic areas . geographical territory of research : the study area is nomadic areas of ]zeh county. findings and discussion : the findings indicate that in all indicators the participants have a high score of 3 , which shows that they have a positive view on the different aspects of the subject . also based on friedman test , immersion index has the highest rank . Conclusion: The research findings indicate that among the evaluated factors, elements such as cultural diversity, rituals, nomadic customs, natural landscapes, local hospitality, and the opportunity to engage in daily nomadic activities—which constitute the core experiential and skill-based dimensions—rank among the most significant potentials for developing experiential tourism in the region. Conversely, inadequate infrastructure, insufficient training, a lack of coherent planning, and managerial constraints pose fundamental challenges to the development of this type of tourism. These barriers primarily pertain to the external environment of the nomadic community and relate to the upstream, macro-level factors required to facilitate the experiential tourism setting. To overcome these challenges, responsible institutions at the national, regional, and local levels must adopt a targeted managerial approach and specialized planning to address these structural shortcomings. مقدمه: گردشگری عشایر به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین گردشگری، با تأکید بر مشارکت فعال گردشگر در تجربه‌های اصیل فرهنگی، اجتماعی و محیطی، می‌تواند نقش مهمی در توسعه پایدار نواحی عشایری ایفا کند. هدف پژوهش: هدف از این پژوهش، بررسی و ارزیابی ظرفیت‌های توسعه گردشگری تجربه‌گرا در نواحی عشایری شهرستان ایذه است. روش شناسی تحقیق: این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. داده‌های موردنیاز از طریق مطالعات اسنادی، مشاهدات میدانی و پرسش‌نامه گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش شامل عشایر ساکن نواحی مورد مطالعه و کارشناسان مرتبط با حوزه گردشگری و توسعه نواحی عشایری می‌باشد. قلمرو جغرافیایی پژوهش: منطقه مورد مطالعه نواحی عشایری شهرستان ایذه می باشد. یافته ها و بحث: یافته ها نشان می دهد که در همه شاخص ها شرکت‌کنندگان نمره بالای 3 داده‌اند که نشان می‌دهد آن‌ها به جنبه‌های مختلف موضوع مورد بررسی دیدگاه مثبتی دارند. همچنین بر اساس آزمون فریدمن، شاخص غوطه‌وری بالاترین رتبه را دارا است. نتیجه گیری: نتایج و یافته های پژوهش نشان می‌دهد که در میان مجموعه عوامل مورد بررسی، عواملی مانند تنوع فرهنگی، آیین‌ها، آداب‌ورسوم عشایری، مناظر طبیعی، مهمان‌نوازی جامعه محلی و امکان مشارکت در فعالیت‌های روزمره عشایری که در زمره فعالیت های قالب تجربه و وجوه مهارتی به شمار می روند در شمار مهم‌ترین ظرفیت‌های توسعه گردشگری تجربه‌گرا در منطقه قرار می گیرند. در مقابل این موارد، ضعف زیرساخت‌ها، کمبود آموزش، نبود برنامه‌ریزی منسجم و محدودیت‌های مدیریتی که بیشتر ناظر بر وجوه بیرونی جامعه عشایری و در زمره امور بالادستی اینگونه فعالیتها و تسهیل کننده بستر گردشگری تجربه گرا در جامعه عشایری محسوب می شوند، از جمله چالش‌های اساسی توسعه این نوع گردشگری هستندکه برای برون رفت از این شرایط لازم است نگاه مدیریتی و برنامه ریزی ویژه ای برای این کاستی ها از سوی نهادهای متولی در سطوح ملی ، منطقه ای و محلی صورت پذیرد.

انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 6 1 2026 08 23 A Study on the Role of Smart Tourism in the Sustainable Development of Tourism rural and nomadic(Field Study: Three Tourist Areas of Chourt Lake, Badab-e Surt Springs, and Soleimantangeh Dam in Sari) مطالعه کارکرد هوشمندسازی گردشگری در توسعه پایدار گردشگری روستایی و عشایری (مطالعه موردی: سه منطقه گردشگری دریاچۀ چورت، چشمه های باداب سورت و سد سلیمان تنگه ساری) 247270 10.22034/jsnap.2026.581800.1140 FA پری موسی پور میاندهی گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، - ایران 0000-0002-9550-9699 شهرام ملانیا جلودار استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران صادق صید بیگی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان ایلام 0000-0002-3951-1516 سهیلا ملک پور هشجین دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، اموزش و پرورش استان گیلان، فضه نوپورهولاری عضو هیات علمی، مربی گروه جامعه‌شناسی،دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2026 05 15 Introduction As a cornerstone of digital transformation, the smartification of tourism plays a pivotal role in achieving sustainable development. This research aims to investigate the function of smart tourism in the sustainable development of rural and nomadic tourism, focusing on three prominent tourism areas in Mazandaran Province (Churt Lake, Badab-Surt Springs, and Soleymantangeh Dam). Methodology This applied research was conducted using a descriptive-correlational method. The statistical population consisted of domestic and international tourists. Using purpose random sampling across three time frames (beginning, middle, and end of the week), 430 participants were selected and surveyed using a researcher-made questionnaire. The validity of the instrument was confirmed by expert opinion, and its reliability was verified with a Cronbach’s alpha coefficient exceeding 0.70. Data were analyzed using Pearson correlation coefficient, multiple regression, and path analysis in SPSS software.. Geographical area of research The research area includes the Churat Lake tourist region, the Badab-e Surt springs, and the Soleiman Tangeh Dam in Sari County.). Results and discussion The results indicated that all six components of smart tourism (Information and Communication Technology, smart services, digital marketing, technological innovation, local community participation, and smart environmental management) have a direct and significant relationship with sustainable tourism development. In the regression analysis, three components—“Smart Services in Tourism,” “Digital Marketing and Smart Advertising,” and “Community Participation and Empowerment”—accounted for 52% of the variance in sustainable development (R2=0.52R2=0.52). A novel finding from the path analysis revealed that the remaining three components (Information Technology, Technological Innovation, and Smart Environmental Management), although not directly entering the regression equation, play a significant role in sustainable tourism development indirectly through their impact on the aforementioned components. Conclusion Smartification contributes to sustainable development only when, in addition to enhancing technological infrastructures, it also attends to the cultural, social, and managerial dimensions of local communities. Therefore, it is recommended that policymakers and tourism planners provide the necessary conditions for realizing smart and sustainable tourism in rural and nomadic areas through a comprehensive and integrated perspective. زمینه و هدف: هوشمندسازی گردشگری به‌عنوان یکی از ارکان تحول دیجیتال، نقشی کلیدی در دستیابی به توسعه‌ی پایدار ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی کارکرد هوشمندسازی گردشگری در توسعه‌ی پایدار گردشگری روستایی و عشایری، با تأکید بر سه منطقه‌ی شاخص گردشگری استان مازندران (دریاچه چورت، چشمه‌های باداب‌سورت و سد سلیمان‌تنگه) انجام شده است. روش‌شناسی: پژوهش از نوع کاربردی و به روش توصیفی همبستگی انجام شد. جامعه‌ی آماری شامل گردشگران داخل و خارج استان بود که با نمونه‌گیری هدفمند تصادفی در سه بازه‌ی زمانی (ابتدای، وسط و پایان هفته) تعداد ۴۳۰ نفر انتخاب و با پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته مورد مطالعه قرار گرفتند. روایی ابزار با نظر متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (بالاتر از ۰٫۷۰) تأیید شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندمتغیره و تحلیل مسیر در نرم‌افزار SPSS تحلیل گردیدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که هر شش مؤلفه‌ی هوشمندسازی گردشگری (فناوری اطلاعات و ارتباطات، خدمات هوشمند، بازاریابی دیجیتال، نوآوری فناورانه، مشارکت جامعه‌ی محلی و مدیریت زیست‌محیطی هوشمند) با توسعه‌ی پایدار گردشگری رابطه‌ی مستقیم و معناداری دارند. در تحلیل رگرسیون، سه مؤلفه‌ی «خدمات هوشمند در گردشگری»، «بازاریابی دیجیتال و تبلیغات هوشمند» و «مشارکت و توانمندسازی جامعه‌ی محلی» توانستند ۵۲ درصد از واریانس توسعه‌ی پایدار را تبیین کنند .(R²=0.52)یافته‌ی بدیع پژوهش در تحلیل مسیر نشان داد که سه مؤلفه‌ی دیگر (فناوری اطلاعات، نوآوری فناورانه و مدیریت زیست‌محیطی) اگرچه در رگرسیون مستقیم وارد معادله نشدند، اما به‌صورت غیرمستقیم و از طریق تأثیر بر مؤلفه‌های مذکور، نقش قابل‌توجهی در توسعه‌ی پایدار گردشگری ایفا می‌کنند. نتیجه‌گیری: هوشمندسازی گردشگری زمانی به توسعه‌ی پایدار کمک می‌کند که علاوه بر ارتقای زیرساخت‌های فناورانه، به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی جوامع محلی نیز توجه شود. بنابراین توصیه می‌شود سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان گردشگری، با نگاهی جامع و تلفیقی، زمینه‌های تحقق گردشگری هوشمند و پایدار را در مناطق روستایی و عشایری فراهم آورند.

انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 6 1 2026 08 23 Perceptions of Nomadic Herders in Kalat-e Naderi on Drought Coexistence Mechanisms Using Thematic Network Analysis ادراک دامداران کوچنده کلات نادری از سازکارهای همزیستی با خشکسالی، با استفاده از تحلیل شبکه مضامین 247273 10.22034/jsnap.2026.571533.1133 FA مریم قاسمی جغرافیا- ادبیات- فردوسی- مشهد 0000-0002-0238-8323 هادی عرفانی دربندی گروه جغرافیا- دانشگاه فردوسی مشهد عبدالعزیز محمدی جغرافیا- فردوسی- مشهد Journal Article 2026 01 08 ABSTRACT Introduction Introduction: Nomadic herders, as one of the traditional communities dependent on natural resources, have faced serious drought challenges over the past two decades. This study aims to examine the perceptions of nomadic herders in Kalat-e Naderi regarding drought management during crisis conditions and the coexistence mechanisms employed in this context Methodology For this purpose, a qualitative research method was used along with in-depth interviews with 20 nomadic herders from Darbandi in Kalat-e Naderi County. Sampling was purposive and continued until theoretical saturation was reached to ensure a wide range of perspectives and experiences were collected. The data obtained from the interviews were analyzed using thematic analysis and thematic network methods, employing the cyclical model of crisis management. The research validation method was interpretive validity, and final confirmation was achieved by providing feedback on the research results to 7 experts. Geographical area of research The statistical population studied in this research consists of semi-nomadic tribes in the Darband area, a subdivision of the border county of Kalat-e Naderi in northeastern Khorasan Razavi Province. Results and discussion The findings indicate that the nomadic herders of Kalat Naderi employ a set of strategies to cope with drought crises, categorized into three groups: 1- Prevention and mitigation strategies; aimed at reducing vulnerability to drought by improving infrastructure (such as irrigation facilities), managing water and forage reserves, and implementing sustainable rangeland management and livestock grazing methods. 2- Reactive strategies; adopted in direct response to drought occurrence, including livestock management and the management of livestock nutrition and water. 3- Resilience-enhancing strategies; aimed at strengthening the nomads' ability to cope with drought-induced shocks and return to normal conditions after the crisis, focusing on diversifying income sources and benefiting from financial support from the government and relatives. Conclusion These results can serve as a basis for formulating better policies in the field of crisis management for nomadic herders facing drought. مقدمه: دامداران کوچنده به عنوان یکی از جوامع سنتی و وابسته به منابع طبیعی، در دو دهه اخیر با چالش جدی خشکسالی مواجه شده‌اند. هدف پژوهش: مطالعه حاضر با هدف بررسی ادراک دامداران کوچنده کلات نادری از مدیریت خشکسالی در شرایط بحران و سازکارهای همزیستی در این زمینه انجام شده است. روش شناسی تحقیق: به این منظور از روش پژوهش کیفی و ابزار مصاحبه عمیق با ۲۰ نفر از دامداران کوچنده دربندی در شهرستان کلات نادری استفاده شد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انجام شد تا اطمینان حاصل شود که طیف گسترده‌ای از دیدگاه‌ها و تجربیات جمع‌آوری شده است. داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها با بهره‌گیری از روش تحلیل تحلیل مضمون و شبکه مضامین و استفاده از الگوی چرخه‌ای مدیریت بحران، مورد بررسی قرار گرفت. روش اعتبارسنجی پژوهش روایی تفسیری است و با ارائه بازخورد نتایج حاصله از تحقیق به 7 نفر از خبرگان، تأیید نهایی انجام شد. قلمروجغرافیایی پژوهش: جامعه آماری مورد مطالعه پژوهش حاضر را عشایر نیمه‌کوچ‌نشین منطقه «دربند» از توابع شهرستان مرزی کلات نادری در شمال شرقی استان خراسان رضوی تشکیل می‌دهند. یافته ها و بحث: یافته‌ها نشان می دهد دامداران کوچنده کلات نادری برای مقابله با بحران خشکسالی، از مجموعه‌ای از راهبردها بهره می‌جویند که به سه دسته: 1- راهبردهای پیشگیری و کاهش؛ که با هدف کاهش آسیب‌پذیری در برابر خشکسالی، بر بهبود زیرساخت‌ها (مانند تأسیسات آبیاری)، مدیریت ذخایر آب و علوفه، و اجرای روش‌های پایدار مرتع‌داری و چرای دام متمرکز است. 2- راهبردهای واکنشی؛ که در پاسخ مستقیم به وقوع خشکسالی اتخاذ می‌شوند و شامل راهبردهای مدیریت دام و مدیریت تغذیه و آب دام، است و 3- راهبردهای افزایش تاب‌آوری که با هدف تقویت توانایی عشایر برای مقابله با شوک‌های ناشی از خشکسالی و بازگشت به شرایط عادی پس از بحران، بر تنوع‌بخشی به منابع درآمد و بهره‌مندی از حمایت‌های مالی دولت و خویشاوندان، متمرکز است. نتایج: این نتایج می‌تواند مبنایی برای تدوین سیاست‌های بهتر در حوزه مدیریت بحران دامداران کوچنده در برابر خشکسالی مورد استفاده قرار گیرند.

انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 6 1 2026 08 23 A Semantic Study of the Qashqai Yek-Sar Nazem Carpet through Clifford Geertz,'s Interpretive Anthropology مطالعه معناشناختی قالی یک‌سر‌ناظم قشقایی با رویکرد انسان‌شناسی تفسیری کلیفورد گیرتز 248412 10.22034/jsnap.2026.583763.1143 FA صبا پروین‌ جهرمی گروه علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0008-5694-9879 وحید رشیدوش گروه علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-8310-6411 یعقوب شربتیان گروه مردم‌شناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران 0000-0002-0808-1146 علی باصری گروه علوم اجنماعی ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0003-3315-0884 Journal Article 2026 05 28 Introduction: The Qashqai “Yek-Sar Nâzem” carpet can be regarded as a cultural text in which a system of symbols, beliefs, and lived experiences of the Qashqai nomadic society is interwoven into its warp and weft. Within the framework of Clifford Geertz’s interpretive anthropology, the visual elements of this carpet are not merely aesthetic ornaments, but meaningful forms of cultural practice and reflections of the weavers’ collective worldview. Purpose of the research: This study aims to conduct a semantic and semiotic analysis of the Qashqai “Yek-Sar Nâzem” carpet within the framework of interpretive anthropology. It seeks to demonstrate how this woven artifact, as a “cultural text,” embodies multiple layers of meaning within the lifeworld of Qashqai tribal women. Methodology: This study employs a qualitative research design with a phenomenological approach. The data were collected through in-depth, semi-structured interviews with weavers, local informants, and experts of the Qashqai tribe, as well as through direct observation. Geographical area of research: The geographical scope of this study is Fars Province, which is recognized as one of the primary ecological regions of settlement for the Qashqai nomads. Results and Discussion: The findings indicate that the “Yek-Sar Nâzem” carpet is not merely a decorative artwork, but a reflection of the lived experience, collective memory, and value system of Qashqai women. Data analysis suggests that the carpet’s symbolic elements, including the curtain, arch, vase, tree of life, and cypress, acquire multiple and fluid layers of meaning within the weavers’ lived experience, representing concepts such as order, life, prayer, protection, generational continuity, and the human–nature relationship. Furthermore, the subjective and improvisational nature of these weavings results in the uniqueness of each piece and its direct connection to the emotional states and individual experiences of the weaver. Conclusion: The results of the study indicate that the Qashqai “Yek-Sar Nâzem” carpet can be interpreted within Geertz’s theoretical framework as a “living cultural text,” in which meaning is constructed not at the level of visual form, but through the interaction between lived experience, symbolic systems, and the socio-cultural context of production. This study highlights the active role of women in the production and reproduction of the Qashqai tribe’s material and spiritual culture, and demonstrates that the carpet, as a cultural medium, carries the identity, memory, and worldview of the nomadic community. مقدمه: قالی یک‌سرناظم قشقایی را می‌توان متنی فرهنگی دانست که در تار و پود آن، نظامی از نمادها، باورها و تجربه‌های زیسته جامعه عشایری قشقایی بازنمایی شده است .در چارچوب انسان‌شناسی تفسیری «کلیفورد گیرتز»، عناصر بصری این قالی نه صرفاً آرایه‌هایی زیباشناختی، بلکه صورت‌هایی معنادار از کنش فرهنگی و بازتابی از جهان‌بینی جمعی بافندگان تلقی می‌شوند. هدف پژوهش: این پژوهش با هدف تحلیل معناشناختی و نمادشناختی قالی یک‌سرناظم قشقایی در چارچوب انسان‌شناسی تفسیری انجام شده است و می‌کوشد نشان دهد چگونه این دست‌بافته به‌مثابه یک «متن فرهنگی» حامل لایه‌های چندگانه معنا در بستر زیست‌جهان زنان ایل قشقایی شکل می‌گیرد. روش شناسی تحقیق: روش تحقیق از نوع کیفی و با رویکرد پدیدارشناختی است و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با بافندگان، مطلعین محلی و پژوهشگران حوزه عشایر قشقایی، به همراه مشاهده مستقیم گردآوری شده‌اند. قلمرو جغرافیایی: قلمرو جغرافیایی این پژوهش استان فارس است که به‌عنوان یکی از زیست‌بوم‌های اصلی استقرار عشایر قشقایی شناخته می‌شود. یافته ها و بحث: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قالی یک‌سرناظم صرفاً یک اثر هنری تزئینی نیست، بلکه بازتابی از تجربه زیسته، حافظه جمعی و نظام ارزشی زنان قشقایی است. تحلیل داده‌ها حاکی از آن است که عناصر نمادین این قالی از جمله پرده، طاق، گلدان، درختِ زندگی و سرو، در بستر تجربه زیسته بافندگان معناهای چندلایه و سیال می‌یابند و مفاهیمی چون نظم، زندگی، دعا، حفاظت، تداومِ نسل و پیوند انسان با طبیعت را بازنمایی می‌کنند. همچنین ذهنی‌باف بودن این قالی‌ها موجب یکتایی هر اثر و پیوند مستقیم آن با حالات عاطفی و تجربه فردی بافنده می‌شود. نتایج: نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که قالی یک‌سرناظم قشقایی را می‌توان در چارچوب نظری گیرتز به‌عنوان «متن فرهنگی زنده» تفسیر کرد که در آن، معنا نه در سطح فرم بصری، بلکه در تعامل میان تجربه زیسته، نظام نمادین و زمینه اجتماعی تولید می‌شود. این مطالعه بر نقش فعال زنان در تولید و بازتولید فرهنگ مادی و معنوی ایل قشقایی تأکید کرده و نشان می‌دهد قالی به‌مثابه رسانه‌ای فرهنگی، حامل هویت، حافظه و جهان‌بینی جامعه عشایری است.