انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 6 1 2026 08 23 Perceptions of Nomadic Herders in Kalat-e Naderi on Drought Coexistence Mechanisms Using Thematic Network Analysis ادراک دامداران کوچنده کلات نادری از سازکارهای همزیستی با خشکسالی، با استفاده از تحلیل شبکه مضامین 247273 10.22034/jsnap.2026.571533.1133 FA مریم قاسمی جغرافیا- ادبیات- فردوسی- مشهد 0000-0002-0238-8323 هادی عرفانی دربندی گروه جغرافیا- دانشگاه فردوسی مشهد عبدالعزیز محمدی جغرافیا- فردوسی- مشهد Journal Article 2026 01 08 ABSTRACT Introduction Introduction: Nomadic herders, as one of the traditional communities dependent on natural resources, have faced serious drought challenges over the past two decades. This study aims to examine the perceptions of nomadic herders in Kalat-e Naderi regarding drought management during crisis conditions and the coexistence mechanisms employed in this context Methodology For this purpose, a qualitative research method was used along with in-depth interviews with 20 nomadic herders from Darbandi in Kalat-e Naderi County. Sampling was purposive and continued until theoretical saturation was reached to ensure a wide range of perspectives and experiences were collected. The data obtained from the interviews were analyzed using thematic analysis and thematic network methods, employing the cyclical model of crisis management. The research validation method was interpretive validity, and final confirmation was achieved by providing feedback on the research results to 7 experts. Geographical area of research The statistical population studied in this research consists of semi-nomadic tribes in the Darband area, a subdivision of the border county of Kalat-e Naderi in northeastern Khorasan Razavi Province. Results and discussion The findings indicate that the nomadic herders of Kalat Naderi employ a set of strategies to cope with drought crises, categorized into three groups: 1- Prevention and mitigation strategies; aimed at reducing vulnerability to drought by improving infrastructure (such as irrigation facilities), managing water and forage reserves, and implementing sustainable rangeland management and livestock grazing methods. 2- Reactive strategies; adopted in direct response to drought occurrence, including livestock management and the management of livestock nutrition and water. 3- Resilience-enhancing strategies; aimed at strengthening the nomads' ability to cope with drought-induced shocks and return to normal conditions after the crisis, focusing on diversifying income sources and benefiting from financial support from the government and relatives. Conclusion These results can serve as a basis for formulating better policies in the field of crisis management for nomadic herders facing drought. مقدمه: دامداران کوچنده به عنوان یکی از جوامع سنتی و وابسته به منابع طبیعی، در دو دهه اخیر با چالش جدی خشکسالی مواجه شده‌اند. هدف پژوهش: مطالعه حاضر با هدف بررسی ادراک دامداران کوچنده کلات نادری از مدیریت خشکسالی در شرایط بحران و سازکارهای همزیستی در این زمینه انجام شده است. روش شناسی تحقیق: به این منظور از روش پژوهش کیفی و ابزار مصاحبه عمیق با ۲۰ نفر از دامداران کوچنده دربندی در شهرستان کلات نادری استفاده شد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انجام شد تا اطمینان حاصل شود که طیف گسترده‌ای از دیدگاه‌ها و تجربیات جمع‌آوری شده است. داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها با بهره‌گیری از روش تحلیل تحلیل مضمون و شبکه مضامین و استفاده از الگوی چرخه‌ای مدیریت بحران، مورد بررسی قرار گرفت. روش اعتبارسنجی پژوهش روایی تفسیری است و با ارائه بازخورد نتایج حاصله از تحقیق به 7 نفر از خبرگان، تأیید نهایی انجام شد. قلمروجغرافیایی پژوهش: جامعه آماری مورد مطالعه پژوهش حاضر را عشایر نیمه‌کوچ‌نشین منطقه «دربند» از توابع شهرستان مرزی کلات نادری در شمال شرقی استان خراسان رضوی تشکیل می‌دهند. یافته ها و بحث: یافته‌ها نشان می دهد دامداران کوچنده کلات نادری برای مقابله با بحران خشکسالی، از مجموعه‌ای از راهبردها بهره می‌جویند که به سه دسته: 1- راهبردهای پیشگیری و کاهش؛ که با هدف کاهش آسیب‌پذیری در برابر خشکسالی، بر بهبود زیرساخت‌ها (مانند تأسیسات آبیاری)، مدیریت ذخایر آب و علوفه، و اجرای روش‌های پایدار مرتع‌داری و چرای دام متمرکز است. 2- راهبردهای واکنشی؛ که در پاسخ مستقیم به وقوع خشکسالی اتخاذ می‌شوند و شامل راهبردهای مدیریت دام و مدیریت تغذیه و آب دام، است و 3- راهبردهای افزایش تاب‌آوری که با هدف تقویت توانایی عشایر برای مقابله با شوک‌های ناشی از خشکسالی و بازگشت به شرایط عادی پس از بحران، بر تنوع‌بخشی به منابع درآمد و بهره‌مندی از حمایت‌های مالی دولت و خویشاوندان، متمرکز است. نتایج: این نتایج می‌تواند مبنایی برای تدوین سیاست‌های بهتر در حوزه مدیریت بحران دامداران کوچنده در برابر خشکسالی مورد استفاده قرار گیرند.