انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 6 1 2026 08 23 Assessment of Experiential Tourism Development Capacity in Nomadic Areas (The Case Study : Nomads of Izeh County) بررسی ظرفیت توسعه گردشگری تجربه‌گرا در نواحی عشایری (مطالعه موردی: عشایر شهرستان ایذه) 246658 10.22034/jsnap.2026.579109.1136 FA راضیه شهپری گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان علی حاجی نژاد عضو هیات علمی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. مهدی حسام عضو هیات علمی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2026 04 19 Abstract introduction : nomadic tourism as one of the new approaches to tourism , emphasizing the active participation of tourists in cultural , social and environmental experiences can play an important role in sustainable development of nomadic areas . the purpose of this study is to investigate and evaluate the potentials of tourism development in the nomadic areas of ]zeh city . methodology : this research is an applied research in terms of purpose and is descriptive - analytic . required data were collected through documentary studies , observations and questionnaires . the population of the study includes nomads in the study areas and experts in the field of tourism and development of nomadic areas . geographical territory of research : the study area is nomadic areas of ]zeh county. findings and discussion : the findings indicate that in all indicators the participants have a high score of 3 , which shows that they have a positive view on the different aspects of the subject . also based on friedman test , immersion index has the highest rank . Conclusion: The research findings indicate that among the evaluated factors, elements such as cultural diversity, rituals, nomadic customs, natural landscapes, local hospitality, and the opportunity to engage in daily nomadic activities—which constitute the core experiential and skill-based dimensions—rank among the most significant potentials for developing experiential tourism in the region. Conversely, inadequate infrastructure, insufficient training, a lack of coherent planning, and managerial constraints pose fundamental challenges to the development of this type of tourism. These barriers primarily pertain to the external environment of the nomadic community and relate to the upstream, macro-level factors required to facilitate the experiential tourism setting. To overcome these challenges, responsible institutions at the national, regional, and local levels must adopt a targeted managerial approach and specialized planning to address these structural shortcomings. مقدمه: گردشگری عشایر به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین گردشگری، با تأکید بر مشارکت فعال گردشگر در تجربه‌های اصیل فرهنگی، اجتماعی و محیطی، می‌تواند نقش مهمی در توسعه پایدار نواحی عشایری ایفا کند. هدف پژوهش: هدف از این پژوهش، بررسی و ارزیابی ظرفیت‌های توسعه گردشگری تجربه‌گرا در نواحی عشایری شهرستان ایذه است. روش شناسی تحقیق: این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. داده‌های موردنیاز از طریق مطالعات اسنادی، مشاهدات میدانی و پرسش‌نامه گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش شامل عشایر ساکن نواحی مورد مطالعه و کارشناسان مرتبط با حوزه گردشگری و توسعه نواحی عشایری می‌باشد. قلمرو جغرافیایی پژوهش: منطقه مورد مطالعه نواحی عشایری شهرستان ایذه می باشد. یافته ها و بحث: یافته ها نشان می دهد که در همه شاخص ها شرکت‌کنندگان نمره بالای 3 داده‌اند که نشان می‌دهد آن‌ها به جنبه‌های مختلف موضوع مورد بررسی دیدگاه مثبتی دارند. همچنین بر اساس آزمون فریدمن، شاخص غوطه‌وری بالاترین رتبه را دارا است. نتیجه گیری: نتایج و یافته های پژوهش نشان می‌دهد که در میان مجموعه عوامل مورد بررسی، عواملی مانند تنوع فرهنگی، آیین‌ها، آداب‌ورسوم عشایری، مناظر طبیعی، مهمان‌نوازی جامعه محلی و امکان مشارکت در فعالیت‌های روزمره عشایری که در زمره فعالیت های قالب تجربه و وجوه مهارتی به شمار می روند در شمار مهم‌ترین ظرفیت‌های توسعه گردشگری تجربه‌گرا در منطقه قرار می گیرند. در مقابل این موارد، ضعف زیرساخت‌ها، کمبود آموزش، نبود برنامه‌ریزی منسجم و محدودیت‌های مدیریتی که بیشتر ناظر بر وجوه بیرونی جامعه عشایری و در زمره امور بالادستی اینگونه فعالیتها و تسهیل کننده بستر گردشگری تجربه گرا در جامعه عشایری محسوب می شوند، از جمله چالش‌های اساسی توسعه این نوع گردشگری هستندکه برای برون رفت از این شرایط لازم است نگاه مدیریتی و برنامه ریزی ویژه ای برای این کاستی ها از سوی نهادهای متولی در سطوح ملی ، منطقه ای و محلی صورت پذیرد.