انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 5 2 2026 01 21 Analysis of the attitude of Hamedan province nomads towards the establishment of tourist sites تحلیل نگرش عشایر استان همدان نسبت به احداث سایت های گردشگری 117 136 243463 10.22034/jsnap.2026.565799.1131 FA رضا موحدی استاد، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران. ترانه صرامی فروشانی محقق پسا دکتری، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران. مهرداد پویا استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران. مریم آرمند دکتری، امور عشایری استان همدان، همدان، ایران. Journal Article 2025 12 12 Introduction: As one of the most authentic social groups in Iran, nomads have a nomadic lifestyle, a livestock economy, and a rich and distinctive culture. These communities have a high capacity for developing cultural and natural tourism due to their preservation of traditions, customs, and deep connection with nature. Objectives: The aim of this study was to investigate the attitude of nomads in Hamedan province towards the establishment of tourism centers and analyze the factors affecting this attitude based on four dimensions: strengths, weaknesses, opportunities, and threats. Methodology: This study was conducted as a survey using a researcher-made questionnaire among 115 nomads from different counties in Hamedan province. The participants’ individual characteristics, including age, gender, level of education, and residence in different nomadic areas, were also recorded. The structural equation modeling and mean analysis were used to analyze the data with two softwares: the PLS and SPSS. Geographical Context: This research is geographically limited to the counties of Hamedan province (Hamadan, Nahavand, Tuyserkan, Bahar). Results and Discussion: The findings showed that among the four dimensions, strengths (β=0.524, p<0.001) and opportunities (β=0.326, p<0.001) had the most positive and significant effect on the nomads' attitude towards the establishment of tourism sites. In contrast, weaknesses (β=-0.177, p=0.303) and threats (β=-0.080, p=0.475) did not have a significant effect on the attitude. The results of comparison with domestic and foreign research also showed that the acceptance of tourism in nomadic communities is more influenced by "cultural and social capabilities" and "perceived economic benefits" and that cultural concerns and threats play a less role in the formation of attitudes. Conclusion: In general, the results show that tourism development among the nomads of Hamedan province is welcomed when emphasis is placed on cultural capacities, originality of lifestyle, economic opportunities, and improved livelihoods. These findings can help planners and policymakers to strengthen opportunities and take advantage of existing strengths to provide the basis for the participation and support of nomads in the development of sustainable tourism. مقدمه: عشایر به‌عنوان یکی از اصیل‌ترین گروه‌های اجتماعی ایران، دارای سبک زندگی مبتنی بر کوچ‌نشینی، اقتصاد دامداری و فرهنگ غنی و متمایز هستند. این جوامع به دلیل حفظ سنت‌ها، آداب‌ورسوم و ارتباط عمیق با طبیعت، از ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری فرهنگی و طبیعی برخوردارند. هدف: هدف از این پژوهش، بررسی نگرش عشایر استان همدان نسبت به ایجاد مراکز گردشگری و تحلیل عوامل مؤثر بر این نگرش بر اساس چهار بعد نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها بود. روششناسی تحقیق: این تحقیق به‌صورت پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته با مشارکت 115 نفر از عشایر شهرستان‌های مختلف استان همدان انجام شد. ویژگی‌های فردی پاسخگویان شامل سن، جنسیت، سطح تحصیلات و سکونت در مناطق عشایری مختلف نیز ثبت گردید. برای تحلیل داده‌ها از آزمون های مقایسه میانگین و مدلسازی معادلات ساختاری به کمک نرم افزارهای PLS و SPSS استفاده شد. قلمروجغرافیایی: قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر محدود به شهرستانهای استان همدان (شهرستانهای همدان، نهاوند، تویسرکان، بهار) می باشد. یافته‌ها و بحث: یافته‌ها نشان داد که میان ابعاد چهارگانه، نقاط قوت (β=0.524, p<0.001) و فرصت‌ها (β=0.326, p<0.001) بیشترین تأثیر مثبت و معنادار را بر نگرش عشایر نسبت به ایجاد مراکز گردشگری دارند. در مقابل، نقاط ضعف (β=-0.177, p=0.303) و تهدیدها (β=-0.080, p=0.475) تأثیر معناداری بر نگرش نداشتند. نتایج مقایسه با پژوهش‌های داخلی و خارجی نیز نشان داد که پذیرش گردشگری در جوامع عشایری بیشتر تحت‌تأثیر «توانمندی‌های فرهنگی و اجتماعی» و «منافع اقتصادی ادراک‌شده» قرار دارد و نگرانی‌ها و تهدیدهای فرهنگی نقش کمرنگ‌تری در شکل‌گیری نگرش دارند. نتیجهگیری: به‌طور کلی، نتایج نشان می‌دهد که توسعه گردشگری در میان عشایر استان همدان زمانی با استقبال مواجه می‌شود که بر ظرفیت‌های فرهنگی، اصالت سبک زندگی، فرصت‌های اقتصادی و بهبود معیشت تأکید گردد. این یافته‌ها می‌تواند به برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران کمک کند تا با تقویت فرصت‌ها و بهره‌گیری از نقاط قوت موجود، زمینه مشارکت و حمایت عشایر در توسعه گردشگری پایدار را فراهم آورند.

https://www.jsnap.ir/article_243463_b2d3b391883fbe636f44a14206ceaea3.pdf