انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 5 2 2026 01 21 Sustainable Tourism and Its Role in Preserving the Culture of the Nomads of Rezvanshahr گردشگری پایدار و نقش آن در حفظ فرهنگ عشایر رضوانشهر 87 100 242782 10.22034/jsnap.2026.579659.1138 FA فرهاد جوان استادیار گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article 2026 04 26 Introduction: Sustainable tourism has been recognized as a promising tool for socio-economic development and the preservation of cultural heritage in various regions. Nomadic communities, with their rich cultural structures and unique lifestyles, possess significant potential for attracting cultural and sustainable tourism. However, unbalanced tourism development can pose a serious threat to the authenticity of these communities’ cultural identity. This study examines the complex interaction between the cultural identity of the nomadic community of Rezvanshahr and the development of sustainable tourism in the region. Objectives: The main objective of this study is to explain the relationship between the various dimensions of the cultural identity of the nomads of Rezvanshahr and the components of sustainable tourism (economic, social, and cultural) within this community. Specifically, this study seeks to identify how elements of cultural identity influence the attractiveness of sustainable tourism destinations, as well as to examine the role of supportive and participatory factors in balancing this relationship and ensuring the long-term sustainability of tourism benefits for the nomadic community. Methodology: This study adopts a qualitative methodology. Data collection was conducted through tools such as in-depth interviews with members of the nomadic community, local elites, and officials of relevant institutions, as well as questionnaires, observation, and the review of related documents. Qualitative data were analyzed using coding and grounded theory. Geographical Context: This research was conducted in the geographical area inhabited by the nomads of Rezvanshahr. Due to its distinct cultural and social characteristics of nomadic communities, this region was selected as the study area. Results and Discussion: The findings show that sustainable tourism in the nomadic community of Razvanshahr is based on nine macro categories that include cultural, economic, environmental and social aspects simultaneously. in the meantime, strengthening cultural identity and preserving intangible heritage, along with economic empowerment, as two complementary axes, play a fundamental role in sustainability. also, the preservation of traditional ways of life, indigenous knowledge and social capital helps to maintain the internal structures of nomadic society. on the other hand, protecting the environment and preserving the traditional body strengthens the objective dimension of sustainability. finally, local management and participatory governance as a prerequisite of this research form the foundation of the final implementation model. Conclusion: Sustainable tourism, when implemented through a planned and community-based approach, serves as an effective tool for preserving and strengthening the culture, livelihoods, and identity of the nomadic community of Rezvanshahr. This approach contributes to the representation of intangible heritage, economic improvement, environmental protection, and the enhancement of social capital, ultimately leading to balanced development and cultural sustainability in these communities. Achieving this requires appropriate managerial and institutional mechanisms. مقدمه: گردشگری پایدار به عنوان ابزاری نویدبخش برای توسعه اقتصادی-اجتماعی و حفاظت از میراث فرهنگی در مناطق مختلف شناخته شده است. جوامع عشایری، با ساختار فرهنگی غنی و سبک زندگی منحصربه‌فرد خود، پتانسیل قابل توجهی برای جذب گردشگری فرهنگی و پایدار دارند. با این حال، توسعه نامتوازن گردشگری می‌تواند تهدید جدی برای اصالت هویت فرهنگی این جوامع محسوب شود. این پژوهش به بررسی تعامل پیچیده بین هویت فرهنگی جامعه عشایری رضوانشهر و توسعه گردشگری پایدار در این منطقه می‌پردازد. هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش، تبیین رابطه بین ابعاد مختلف هویت فرهنگی عشایر رضوانشهر و مؤلفه‌های گردشگری پایدار (اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی) در این جامعه است. به طور خاص، این مطالعه به دنبال شناسایی چگونگی تأثیرگذاری مؤلفه‌های هویت فرهنگی بر جذابیت مقصدی گردشگری پایدار و همچنین بررسی نقش عوامل حمایتی و مشارکتی در تعادل‌بخشی به این رابطه و حصول اطمینان از پایداری بلندمدت منافع گردشگری برای جامعه عشایری است. روش‌شناسی پژوهش: روش‌شناسی این پژوهش (کیفی) خواهد بود. گردآوری داده‌ها از طریق ابزارهایی چون مصاحبه‌های عمیق با اعضای جامعه عشایری، نخبگان محلی، و مسئولین نهادهای مرتبط، پرسشنامه، مشاهده و بررسی اسناد و مدارک مرتبط صورت خواهد پذیرفت. داده‌های کیفی از طریق کدگذاری و تئوری زمینهای مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت. قلمرو جغرافیایی پژوهش: این تحقیق در منطقه جغرافیایی عشایر رضوانشهر انجام شده است. این منطقه به دلیل برخورداری از ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی خاص جوامع عشایری، به عنوان بستر مطالعاتی این پژوهش انتخاب شده است. یافته‌ها و بحث: یافته‌ها نشان می‌دهد گردشگری پایدار در جامعه عشایری رضوانشهر بر نه مقوله کلان استوار است که ابعاد فرهنگی، اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی را به‌صورت هم‌زمان دربر می‌گیرد. در این میان، تقویت هویت فرهنگی و حفظ میراث ناملموس در کنار توانمندسازی اقتصادی، به‌عنوان دو محور مکمل، نقش بنیادینی در پایداری ایفا می‌کنند. همچنین، صیانت از شیوه‌های زیست سنتی، دانش بومی و سرمایه اجتماعی، به تداوم ساختارهای درونی جامعه عشایری کمک می‌کند. از سوی دیگر، حفاظت از محیط‌زیست و حفظ کالبد سنتی، بُعد عینی پایداری را تقویت می‌نماید. در نهایت، مدیریت محلی و حکمرانی مشارکتی به‌عنوان پیش‌شرط تحقق این ابعاد، بنیان اجرایی مدل نهایی پژوهش را شکل می‌دهد. نتیجه‌گیری: گردشگری پایدار، با رویکردی برنامه‌ریزی‌شده و مبتنی بر مشارکت جامعه محلی، ابزاری مؤثر برای حفظ و تقویت فرهنگ، معیشت و هویت جامعه عشایری رضوانشهر است. این رویکرد به بازنمایی میراث ناملموس، بهبود اقتصادی، حفاظت از محیط‌زیست و تقویت سرمایه اجتماعی کمک کرده و در نهایت به توسعه متوازن و پایداری فرهنگی این جوامع یاری می‌رساند. تحقق این امر نیازمند سازوکارهای مدیریتی و نهادی مناسب است.

https://www.jsnap.ir/article_242782_c0495d9e7b401358c526c82a7a3bde24.pdf