انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 5 2 2026 01 21 Modeling the factors influencing rural women's inclination towards handicraft activities, focusing on carpet weaving in Kurdistan Province ارائه مدل عوامل مؤثر بر گرایش زنان روستایی به فعالیت در بخش صنایع دستی با تأکید بر فرش‌بافی در استان کردستان 71 86 242774 10.22034/jsnap.2026.579001.1134 FA مسعود سامیان دانش آموخته دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران داود جمینی استادیار، ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. (پژوهشگر پاره وقت پژوهشکده کردستان‌شناسی، دانشگاه 0000-0003-2061-4387 شعیب ویسی دانشجوی دکتری رشتۀ مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران هاوژین فرهادی دانشجوی کارشناسی گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران صهیب بی‌طرف دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران عبدالله عزیزی دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران علی امینی دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی و توسعۀ آموزش عالی، گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. Journal Article 2026 04 17 Introduction: Handicrafts, and carpet weaving in particular, serve as a convergence point for art, culture, and livelihood within the rural lifeworld. However, it is essential to identify the factors influencing the inclination toward this activity in the face of modern challenges. Establishing the necessary scientific background and context is crucial for implementing practical measures to address the obstacles hindering women's participation in this field. Consequently, this could lead to the prosperity, flourishing, and a form of revitalization of carpet weaving among rural women—an activity that has faced significant stagnation and decline in recent decades. Objectives: The objective of this study is to propose a structural model of the factors influencing the inclination of rural women to participate in the handicrafts sector, specifically emphasizing carpet weaving. Methodology: In terms of purpose, this is an applied study, and regarding its nature, it is descriptive-survey research employing an exploratory-confirmatory structural equation modeling (SEM) strategy. Data were collected using a researcher-made questionnaire, which was validated for face and content validity. Data analysis was conducted at both descriptive and inferential levels using SPSS26 and Amos24 software. Geographical Context: The study was conducted in Kurdistan Province, representing one of the nomadic territories in western Iran. Results and Discussion: Exploratory factor analysis (EFA) revealed that four factors—Revitalization of Cultural Identity (26.14% variance), Sense of Satisfaction (13.82% variance), Economic Value (9.83% variance), and Institutional Support (8.99% variance)—collectively explain 58.78% of the total variance in women's inclination. Furthermore, confirmatory factor analysis (CFA) confirmed the desirable fit of the model with the empirical data. Conclusion: The theoretical contribution of this study lies in bridging Bourdieu’s Capital Theory with the agency of rural women. The findings indicate that women's inclination stems more from identity-seeking than from purely material necessities. Therefore, a transition from a commodity-oriented approach toward identity-based business models is recommended to ensure the sustainability of this art-industry. مقدمه: صنایع‌دستی و به‌ویژه فرش‌بافی، بستر همگرایی هنر، فرهنگ و معیشت در زیست‌جهان روستایی است؛ با این حال، شناسایی عوامل گرایش به این فعالیت در مواجهه با چالش‌های مدرن ضرورت دارد. زیرا از طریق زمینه و بستر علمی لازم برای اقدامات اجرایی و کاربردی در خصوص رفع موانع و چالش‌هایی که در برابر فعالیت زنان در این زمینه وجود دارد، فراهم می‌شود و در نتیجه می‌توان شاهد رونق و شکوفایی و به نوعی بازآفرینی فرش‌بافی در میان زنان روستایی بود که در دهه‌های اخیر با رکود و زوال قابل توجهی مواجه بوده است. هدف: هدف این پژوهش ارائه مدل ساختاری عوامل موثر بر گرایش زنان روستایی به فعالیت در بخش صنایع دستی با تاکید بر فرش‌بافی است. روششناسی: تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از منظر ماهیت، توصیفی ـ پیمایشی با راهبرد مدل‌سازی ساختاری اکتشافی ـ تأییدی است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ساخته بود که روایی صوری و محتوایی آن تأیید گردید. تحلیل داده‌ها در دو سطح توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS26 و Amos24 انجام شد. قلمرو جغرافیایی: این مطالعه در استان کردستان به عنوان یکی از قلمروهای عشایری غرب ایران انجام گرفته است. یافته‌ها و بحث: یافته‌های تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که چهار عامل احیای هویت فرهنگی (14/26) درصد واریانس، احساس رضایت (82/13) درصد، ارزش اقتصادی (83/9) درصد و حمایت نهادی (99/8) درصد، در مجموع (8/58) درصد از کل واریانس گرایش زنان را تبیین می‌کنند و تحلیل عاملی تأییدی نیز برازش مطلوب مدل را با داده‌های تجربی تأیید کرد. نتیجهگیری: سهم نظری این مطالعه در پیوند میان نظریه سرمایه بوردیو و عاملیت زنان روستایی نهفته است؛ این نتایج نشان می‌دهد گرایش زنان بیش از ضرورت‌های مادی، از هویت‌گرایی نشأت می‌گیرد؛ لذا گذار از نگاه کالا‌محور به سمت مدل‌های کسب‌وکار هویت‌بنیان جهت پایداری این هنر- صنعت پیشنهاد می‌گردد.

https://www.jsnap.ir/article_242774_c858dfe5f0457e0b4d58dc9a4238819a.pdf