انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 5 2 2026 01 21 Identification and Analysis of Challenges and Opportunities for Business Development in Iran’s Nomadic Territories: A Mixed-Methods Study شناسایی و تحلیل چالش ها و فرصت های توسعه کسب و کار در قلمروهای عشایری ایران: یک مطالعه ترکیبی 33 44 237098 10.22034/jsnap.2025.554756.1127 FA فاطمه منوچهری استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران معصومه احمدوند کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. حسین کوراوند دکتری جامعه شناسی گرایش توسعه اجتماعی روستایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران مهتاب کیان پور کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی، اصفهان، ایران Journal Article 2025 10 22 <strong>Introduction: </strong>The nomadic community, as one of the most significant human societies, possesses diverse economic potentials. Considering their current economic conditions in the era of technological expansion, focusing on their business development is essential and should be prioritized.<br><strong>Objectives<span class="jlqj4b">: </span></strong>The main aim of this study is to identify and analyze the challenges and opportunities for business development in Iran’s nomadic territories.<br><strong>Methodology:</strong> This descriptive-analytical study employed a mixed-methods approach (qualitative and quantitative). The study population consisted of experts in the nomadic sector, with 14 participants in interviews and 73 in the survey using convenience sampling. Data were analyzed using thematic analysis for qualitative data and statistical tests for quantitative data.<br><strong>Geographical </strong><strong>Context</strong><strong>:</strong> The study focused on the nomadic ecosystems of Iran, as the research addresses the topic at a macro level.<br><strong>Results and Discussion:</strong> The qualitative results indicated seven main challenges in business development within nomadic territories, including infrastructural and spatial, economic and financial, educational, and institutional-governance challenges. Additionally, eight opportunities were identified, such as sustainable use of natural resources, strengthening nomadic culture and identity, developing experience- and eco-based tourism, and new market and trade opportunities. The importance of these challenges and opportunities at the sub-theme level, assessed via the Friedman test, showed that the absence of professional training centers in nomadic areas (mean = 18.34) and the role of local councils and elders (mean = 15.82) were the most significant challenge and opportunity, respectively, for business development.<br><strong>Conclusion:</strong> Business development in Iran’s nomadic territories faces infrastructural and educational challenges; however, local participation and natural resources serve as significant enabling opportunities. <strong><span lang="FA">مقدمه:</span></strong><span lang="FA">  </span><span lang="FA">جامعه عشایری به عنوان یکی از مهمترین جوامع بشری دارای پتانسیل های متنوعی در حوزه اقتصادی هستند. با توجه به شرایط اقتصادی آنها در عصر حاضر با گسترش فناوری، ضرورت توجه به حوزه کسب و کارهای آنها یک امر ضروری است که بایستی در اولویت بررسی قرار گیرد.</span><br><strong><span lang="FA">هدف پژوهش:</span></strong><span lang="FA">  </span><span lang="FA">هدف اصلی پژوهش شناخت چالش ها و فرصت های توسعه کسب و کار در قلمرو جامعه عشایری ایران و تحلیل آن است.</span><br><strong><span lang="FA">روش­شناسی:</span></strong> <span lang="FA">پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی و از نوع ترکیبی(کیفی و کمی) است. جامعه آماری پژوهش را کارشناسان حوزه عشایری تشکیل دادنده اند که در مرحله مصاحبه ۱۴ نفر و در مرحله تکمیل پرسش نامه به روش نمونه در دسترس، تعداد ۷۳ نفر مطالعه شدند. روش تحلیل داده ها در بخش کیفی، تحلیل مضمون و در بخش دوم آزمون های آماری است.</span><br><strong><span lang="FA">قلمروجغرافیایی پژوهش:</span></strong> <span lang="FA">قلمرو مد نظر در پژوهش حاضر، زیست­بوم­های عشایری ایران است؛ چرا که موضوع مورد بررسی در سطح کلان است.</span><br><strong><span lang="FA">یافته ها و بحث:</span></strong> <span lang="FA">نتایج کیفی نشان داد که هفت چالش اصلی در زمینه توسعه کسب و کار در قلمرو عشایری مهم است که از جمله می توان به چالش زیرساختی و مکانی، اقتصادی و مالی، آموزشی و نهادی -و حکمرانی اشاره نمود. همچنین ۸ فرصت شناسایی شده که می توان به بهره‌برداری از منابع طبیعی پایدار، تقویت فرهنگ و هویت عشایری، توسعه گردشگری تجربه‌محور و بوم‌محور، فرصت‌های بازار و تجارت نوین اشاره نمود. اهمیت چالش ها و فرصت ها در سطح مضامین فرعی  با آزمون فریدمن نیز نشان داد که نبود مراکز آموزش حرفه‌ای در قلمرو  عشایری با میانگین ۳۴/۱۸ و نقش شوراهای محلی و ریش‌سفیدان  با میانگین ۸۲/۱۵، به ترتیب مهمترین چالش و فرصت در راستای توسعه کسب و کار شناخته شده است.</span><br><strong><span lang="FA">نتیجه گیری:</span></strong> <span lang="FA">توسعه کسب‌وکار در قلمروهای عشایری ایران با چالش‌های زیرساختی و آموزشی مواجه است، اما مشارکت محلی و منابع طبیعی فرصت‌سازند محسوب می شوند.</span> https://www.jsnap.ir/article_237098_21e7dc602707b73e70f73bc5dbaf435e.pdf