انجمن علمی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران مطالعات برنامه ریزی قلمرو کوچ نشینان 2821-0530 4 2 2025 01 20 Examination of Challenges and Strategies for Sustainable Development of Local Nomadic Communities in Northern Khorasan Case Study: Shirvan County بررسی چالش ها و راهبردهای توسعه پایدار اجتماعات محلی عشایر شمال خراسان (مطالعه موردی: شهرستان شیروان) 1 12 213855 10.22034/jsnap.2025.477543.1104 FA علی اکبر نجفی کانی دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0000-0003-0518-0277 بهمن صحنه استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران. 0000-0001-9421-8243 مرتضی حیدریان دانشجوی کارشناسی ارشد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران. Journal Article 2024 09 08 Introduction <br /><br />The existing economic problems in the country are due to the oppressive sanctions imposed by the hegemonic system on one hand, and the necessity to strengthen the production sector based on the internal capacities of the national economy on the other hand. Identifying capacities and removing obstacles to production in various fields is of great importance. In this context, despite their illustrious history in production and their role in the national economy, the nomadic community in the country currently does not have a significant presence in national production<br /><br />Methodology <br /><br />This research is applied in terms of its objective and descriptive-analytical in terms of its research method. The reliability of the research tool was obtained using Cronbach's alpha coefficient, which was 0.74. The statistical population of the present study consists of the heads of households in the nomadic community of Shirvan County, which has a total population of 12,500. To determine the sample size, Cochran's formula was used, resulting in 320 households selected as the sample population through simple random sampling. Among them, 2,000 semi-nomadic individuals residing temporarily in six villages were chosen. The data were then analyzed using Spearman correlation, analysis of variance, and Friedman tests.<br /><br />Geographical area of research <br /><br />The spatial domain of the research is the nomads of Shirvan County.<br /><br />Results and discussion <br /><br />The results of the correlation analysis indicate that there is a significant relationship between the increase in awareness and knowledge of the nomadic community through direct educational programs and media, with livestock breed improvement, management of animal production, the expansion of processing industries, and attracting investors for dairy product processing. The results of the one-way ANOVA also show that there is a significant difference at the 95% confidence level among different educational groups, and overall, the nomadic community does not have a high level of education. Additionally, there are multiple challenges in the economic, environmental, and social spheres within the nomadic community, which were ranked using the Friedman test, showing a significant difference at the 99% level.<br /><br />Conclusion <br /><br />To address the identified challenges, strategies for equipping, developing, and organizing the nomadic pathways and corridors, providing fuel supply services to migrating nomads, and increasing the level of insurance service coverage for the nomadic community have been proposed as three important and key strategies. <strong>مقدمه:</strong> با توجه به مشکلات اقتصادی موجود در کشور به دلیل تحریم ظالمانه نظام سلطه و لزوم تقویت بخش تولیدی مبتنی بر ظرفیت‌های درونی اقتصاد ملی، شناسایی ظرفیت­ها و رفع موانع تولید در زمینه­های مختلف از اهمیت به سزایی برخوردار است. در این میان، جامعۀ عشایری کشور علی‌رغم پیشینۀ درخشان در امر تولید و نقش‌آفرینی آنان در اقتصاد ملی، هم‌اکنون حضور پررنگی در تولید ملی ندارند. <strong>هدف پژوهش:</strong> هدف تحقیق حاضر بررسی چالش­ها و راهبردهای توسعه پایدار اجتماعات محلی عشایر شمال خراسان  بویژه در شهرستان شیروان می­باشد. <strong>روش‌شناسی تحقیق:</strong> این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از حیث روش تحقیق توصیفی­- تحلیلی می­باشد. پایایی ابزار تحقیق با استفاده از ضریب آلفای­کرون­باخ برابر با 74/0 بدست آمده است. جامعه آماری تحقیق حاضر سرپرستان خانوار جامعه عشایری شهرستان شیروان می­باشند که در مجموع 12500 نفر جمعیت دارند. برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شد که تعداد 320 خانوار به عنوان جامعه نمونه با روش نمونه‌گیری نصادفی ساده، در بین 2000 نفر از عشایر نیمه کوچرو که ساکنان موقتی شش روستا هستند انتخاب شدند. سپس با استفاده از همبستگی اسپیرمن، تحلیل واریانس و  فریدمن، داده­ها مورد تجزیه ­و تحلیل قرار گرفتند. <strong>قلمرو جغرافیایی پژوهش:</strong> قلمرو مکانی پژوهش عشایر شهرستان شیروان می­باشد. <strong>یافته ­ها و بحث:</strong> نتایج تحلیل همبستگی نشان می­دهد که بین افزایش سطح آگاهی و دانش جامعه عشایری از طریق برنامه­های آموزشی مستقیم و رسانه­ای با اصلاح نژاد دام و مدیریت تولیدات دامی و گسترش صنایع تبدیلی و همچنین جذب سرمایه­گزاران جهت فراوری محصولات لبنی رابطه معنی­دار وجود دارد. نتایج تحلیل واریانس یکطرفه نیز نشان می­دهد که تفاوت معنادار در سطح اطمینان 95 درصد بین گروه­های مختلف تحصیلی وجود دارد و به طور کلی جامعه عشایری از سطح تحصیلات بالایی برخوردار نیستند. همچنین چالش­های متعددی در زمینه اقتصادی، زیست­محیطی و اجتماعی در بین جامعه عشایری وجود دارد که با استفاده  از آزمون فریدمن رتبه­بندی شدند و تفاوت معنادار و 99 درصدی را نشان می­دهند. <strong>نتایج:</strong> برای حل چالش های مطرح شده راهبردهای تجهیز و توسعه و ساماندهی ایل­راه­ها و گذرگاه­ها، ارایه خدمات سوخت­رسانی به عشایر کوچنده و افزایش سطح پوشش خدمات بیمه­ای جامعه عشایری به ترتیب به عنوان سه راهبرد مهم و کلیدی مطرح شده­اند. https://www.jsnap.ir/article_213855_c3278f5c5610fc3132729cc079cbb9cc.pdf